هۆكاره‌كانى ململانێی دیپلۆماسى نێوان ئه‌مریكا و روسیا

05/01/2019

:: بێ نوسەر ناوه‌ندی كوردستان بۆ توێژینه‌وه‌ له‌ ململانێ و قه‌یرانه‌كان
نووسینى: كاترینا سماگڵى 
سه‌رچاوه‌: russiancouncil

خه‌ڵكى پسپۆڕ هه‌ن له‌ مۆسكۆ و ئه‌وروپا و ئه‌مریكا له‌به‌رژه‌وه‌ندى كریملن پڕوپاگه‌نده‌ى سیاسى بڵاوده‌كه‌نه‌وه‌، ئه‌مه‌ ناونیشانى راپۆرتێكى 58 لاپه‌ڕه‌ییه‌ كه‌ له‌سه‌ره‌تاى مانگى تشرینى یه‌كه‌م له‌ "په‌یمانگاى روسیاى نوێ"وه‌ ده‌رچووه‌. راپۆرته‌كه‌ په‌نجه‌ى تۆمه‌ت بۆ ئه‌و پسپۆڕه‌ روسى و ئه‌وروپى و ئه‌مریكییانه‌ درێژ ده‌كات كه‌ له‌ خۆرئاواوه‌ پڕوپاگه‌نده‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندى كریملن بڵاوده‌كه‌نه‌وه‌. 
له‌واقیعدا، نووسه‌رى ئه‌م راپۆرته‌ "كاترینا سماگڵى"، كه‌ به‌ڕێوه‌به‌رى پێشووى په‌یمانگاى كینان – ه‌ له‌ ئۆكرانیا، لیستێكى ره‌شى داناوه‌، كه‌ نه‌ك به‌ته‌نها دامه‌زراوه‌كانى توێژینه‌وه‌ و زانكۆ و ئاژانسه‌كانى راوێژكاریى روسى ناگرێته‌وه‌، به‌ڵكو دامه‌زراوه‌ى خۆرئاواییشى تێدایه‌، له‌نێویشیاندا په‌یمانگاى كینانى سه‌ربه‌ ناوه‌ندى وێڵسن، كۆمپانیاى كیسنجه‌ر ئه‌سۆشییه‌یت بۆ راوێژكارى، ناوه‌ندى كارنیگى بۆ ئاشتى نێوده‌وڵه‌تى، ناوه‌ندى به‌رژه‌وه‌ندى نیشتمانى، زانكۆى ئۆكسفۆرد، زانكۆى كینگز كۆلیج له‌ له‌نده‌ن، دامه‌زراوه‌ى فریدریك ئیبێرت و چه‌ندین دامه‌زراوه‌ى دیكه‌. 
ئه‌و توێژینه‌وه‌یه‌ى په‌یمانگاى روسیاى نوێ ده‌ریكردووه‌، دووباره‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ له‌سایه‌ى پێكهه‌ڵپژانى نێوان روسیا و خۆرئاواوه‌، په‌یڕه‌وكردنى دیپلۆماسیه‌تى گشتى له‌مڕۆدا كارێكى ئاسان نییه‌. خۆى له‌ڕاستیدا ده‌بێت په‌یوه‌ندى به‌ستنى راسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ گه‌لان یاخود "دیپلۆماسیه‌تى پسپۆڕان" په‌یوه‌ندییه‌ دووقۆڵییه‌كان چاكتر بكات، به‌ڵام له‌برى ئه‌وه‌، ئه‌م جۆره‌ له‌ دیپلۆماسیه‌ت بۆته‌ جێى مشتومڕ و وه‌ك پڕوپاگه‌نده‌یه‌كى شاراوه‌ى نێو جه‌نگێكى فره‌ ره‌گه‌ز ته‌ماشا ده‌كرێت. 
ته‌نانه‌ت ئه‌و دیپلۆماتكار و پسپۆڕه‌ دیارانه‌شى هه‌وڵى به‌هێزكردنى په‌یوه‌ندییه‌كانى نێوان روسیا و خۆرئاوا ده‌ده‌ن، چیتر له‌ هێرشى میدیا و هه‌ڵمه‌تى گومان خستنه‌سه‌ر پارێزراو نین. له‌ڕاستیشدا هه‌وڵه‌كه‌ى ئه‌م دواییانه‌ى ئاژانسى بلومبێرگ بۆ به‌ستنه‌وه‌ى چالاكییه‌كانى دیپلۆماتكار "هێنرى كیسنجه‌ر" و سه‌رۆكى ناوه‌ندى به‌رژه‌وه‌ندى نیشتمانى "دیمیترى سایمز" و هاوكات پرسى ده‌ست تێكه‌ڵكردنى روسیا له‌گه‌ڵ تره‌مپ هێنده‌ى تر بێ متمانه‌یى به‌رامبه‌ر دیپلۆماسیه‌تى گشتى دێنێته‌ ئاراوه‌. 
دواى ماوه‌یه‌كى كورتیش له‌ لوتكه‌ى نێوان تره‌مپ – پوتین له‌ مانگى ته‌مموزى رابردوو له‌ شارى هێڵسنكى، چالاكوانى روسى "ماریا پوتینا"ـى 29 ساڵ به‌هۆى هه‌وڵدان بۆ په‌یوه‌ندى به‌ستن له‌گه‌ڵ سیاسه‌تمه‌دارانى ئه‌مریكا له‌سه‌روبه‌ندى لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ ده‌ستوه‌ردانى روسیا له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانى ئه‌و وڵاته‌ ده‌ستگیركرا، پوتینا تۆمه‌تبار كرا به‌وه‌ى سیخوڕێكى روسى و ئه‌ندامى گروپێكى فشاره‌ كه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندى مۆسكۆ كار ده‌كات، ئێستاش له‌زینداندایه‌ و ره‌نگه‌ له‌كاتى ساغبوونه‌وه‌ى تۆمه‌ته‌كه‌دا به‌ ده‌ساڵ زیندانیكردن سزا بدرێت. 
هه‌موو ئه‌مانه‌ش ئاسته‌نگ بۆ هه‌ر هه‌وڵێك دروست ده‌كات كه‌ له‌پێناو دروستكردنى په‌یوه‌ندى له‌نێوان سیاسه‌تمه‌داران و خه‌ڵكانى ئاسایى و پسپۆڕانى روسیا و خۆرئاوا بدرێت، هه‌روه‌ها كاریگه‌ریى نه‌رێنى له‌سه‌ر ئه‌و كه‌سانه‌ دروست ده‌كات كه‌ پلانیان هه‌یه‌ وه‌ك چاودێرى سیاسى یاخود دیپلۆماتكارى فه‌رهه‌نگى سه‌ردانى ئه‌مریكا بكه‌ن. له‌كاتێكیشدا كه‌ خه‌ریكه‌ سیاسه‌ت به‌سه‌ر دایالۆگى نێوان گه‌لاندا زاڵ ده‌بێت، ئه‌م جۆره‌ پڕوپاگه‌نده‌ نه‌رێنیانه‌ى دژ به‌ روسیا، په‌رده‌ له‌سه‌ر پێنج ئاڵنگارى هه‌ڵده‌ماڵێت كه‌ له‌مڕۆدا رووبه‌ڕووى دیپلۆماسه‌تى گشتى بۆته‌وه‌: قه‌یرانى متمانه‌ له‌نێوان روسیا و خۆرئاوا، ناكۆكییه‌ سیاسییه‌كانى نێوان روسیا و ئه‌مریكا، جه‌نگى زانیارى، ته‌كنه‌لۆژیاى كاولكه‌ر و بیرى چه‌قبه‌ستوو. 
هه‌روه‌ها بێ متمانه‌یى روسیا و خۆرئاوا به‌رامبه‌ر یه‌كتر له‌ ساڵى 2012ه‌وه‌ به‌هۆى ناكۆكییه‌ سیاسییه‌ قووڵه‌كانى نێوان هه‌ردوولا و هه‌ڵبژاردنى "ڤلادیمێر پوتین"ه‌وه‌ بۆ خولى سێیه‌م  له‌هه‌ڵكشاندایه‌، كه‌ ئه‌وه‌ش بارگرژى له‌نێوان واشنتۆن و مۆسكۆدا دروستكرد، ئه‌وكات ئه‌مریكا متمانه‌ى به‌ پوتین نه‌بوو، پوتین – یش بڕواى ته‌واوى هه‌بوو به‌وه‌ى ئه‌مریكا هه‌وڵده‌دات ده‌ستوه‌ردان له‌ هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مانى و سه‌رۆكایه‌تى 2011 – 2012 بكات. 
قه‌یرانى متمانه‌ له‌نێوان ئه‌مریكا و روسیا 
له‌ 26ـى ته‌مموز "یێڤگێنى پریماكۆڤ" له‌ فڕۆكه‌خانه‌ى كیێڤ ده‌ستگیركرا، پریماكۆڤ سه‌رۆكى دامه‌زراوه‌یه‌كى خێرخوازیى قازانج نه‌ویسته‌ كه‌ هاریكاریى قوربانیانى كێشمه‌كێشم و جه‌نگه‌كان ده‌كات، نیازى وابوو به‌شدارى له‌ كۆنگره‌ى ئاسایش و هه‌ماهه‌نگى ئه‌وروپى تایبه‌ت به‌ ئازادى كارى راگه‌یاندن له‌ خۆرئاوا بكات، به‌ڵام ئاسایشى فڕۆكه‌خانه‌ پاسپۆرته‌كه‌ى لێ سه‌ند و به‌ره‌و جێگایه‌كى دوورى برد، به‌ له‌به‌رچاوگرتنى ئه‌وه‌شى تۆمه‌تباركرا به‌وه‌ى هه‌ڕه‌شه‌ له‌سه‌ر ئاسایشى نیشتمانیى ئۆكرانیا دروست ده‌كات، تاوه‌كو پێنج ساڵى دیكه‌ ناتوانێت گه‌شت بۆ ئه‌و وڵاته‌ بكات. 
پریماكۆڤ ده‌ڵێت نیازى وابووه‌ به‌شدارى له‌و كۆنگره‌یه‌دا بكات تا تیشك بخاته‌ سه‌ر نه‌بوونى دایالۆگ له‌نێوان روسیا و خۆرئاوادا، هه‌روه‌ها ئاره‌زووى كردووه‌ په‌یوه‌ندى نێوان گه‌لان به‌هێز بكات و جه‌نگى ئۆكرانیا بووه‌ستێنێت، به‌ڵام ئۆكرانیا تووڕه‌ بوو به‌وه‌ى وتارێكى ئاگرینى له‌دژى ئه‌و وڵاته‌ به‌كارهێناوه‌ كاتێك له‌ 17ـى ئایاردا، واتا پێش مانگێك له‌ به‌ستنى كۆنگره‌كه‌، پریماكۆڤ داواى له‌ روسه‌كان كرد له‌به‌رده‌م باڵیۆزخانه‌ى ئۆكرانیا له‌ مۆسكۆ خۆپیشاندان ئه‌نجام بده‌ن و ناڕه‌زایه‌تى دژى ده‌ستگیركردنى "كیریل ڤیشینسكى"ـى سه‌رۆكى ئاژانسى هه‌واڵى نۆڤۆستى سه‌ربه‌ حكومه‌تى روسیا له‌میانى كاره‌كه‌ى له‌ ئۆكرانیا ده‌رببڕن. 
پرسى پریماكۆڤ نمونه‌یه‌كى دیكه‌یه‌ له‌سه‌ر گه‌وره‌بوونى كه‌لێنى نێوان روسیا و خۆرئاوا، كه‌ له‌ئێستادا بۆته‌ شتێكى باو و به‌ قه‌یرانى بێ متمانه‌یى له‌نێوان هه‌ردوولادا داده‌نرێت. 
له‌ 28ـى ئایاریشدا روسیا رێگریى له‌ "سلۆمێر دیبسكى" به‌ڕێوه‌به‌رى په‌یمانگاى پۆڵه‌ندى بۆ په‌یوه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان كرد تاوه‌كو مانگى ئادارى 2021 پێ بخاته‌ وڵاته‌كه‌یه‌وه‌، واتا رێگریى لێكرد به‌شداریى كۆنگره‌یه‌كى تایبه‌ت به‌ كه‌سانى پسپۆڕ له‌ مۆسكۆ بكات. دیبسكى به‌وه‌ ناسراوه‌ ره‌خنه‌ى توند و به‌رده‌وام له‌ كریملن ده‌گرێت و پێشتریش داواى له‌ ئۆكرانیا و پۆڵه‌ندا كرد له‌پێناو روبه‌ڕوبوونه‌وه‌ى دوژمنكاریى روسیادا ده‌ست بخه‌نه‌ نێو ده‌ستى یه‌كدییه‌وه‌. 
گورزێكى تر كه‌ له‌ دیپلۆماسیه‌تى گشتى وه‌شێنرا پرسه‌كه‌ى "سكریپاڵ" بوو، ئه‌وه‌بوو كریملن به‌ژه‌هراویكردنى سیخوڕى پێشوو "سێرگى سكریپاڵ" و كچه‌كه‌ى تۆمه‌تباركرا، ئه‌وه‌ش پاڵى به‌ تره‌مپ – ه‌وه‌ نا 60 دیپلۆماتكارى روسى له‌ وڵاته‌كه‌ى ده‌ربكات و كونسوڵگه‌رى روسیا له‌ سیاتڵ دابخات، له‌نێو ئه‌وانه‌شدا كه‌ ده‌ركرابوون، سه‌رۆكى ناوه‌ندى فه‌رهه‌نگى روسى بوو له‌ واشنتۆن. 
هاوكات جموجووڵه‌كانى روسیاش ئاسته‌نگ بۆ كارى دیپلۆماسیه‌تى گشتى دروست ده‌كات، ئه‌وه‌بوو له‌ مانگى ئه‌یلولى 2017دا كریملن داواى له‌ ئه‌مریكا كرد ژماره‌ى نێرده‌ دیپلۆماسییه‌كانى كه‌م بكاته‌وه‌ و 755 كارمه‌ندى باڵیۆزخانه‌ى ئه‌و وڵاته‌ى له‌ مۆسكۆ و سان پیترسبۆرگ و ڤلادیڤۆستۆك ده‌ركرد، زۆرینه‌ى ئه‌و كارمه‌ندانه‌شى ده‌ركران خه‌ڵكى روسیا و سه‌د كارمه‌ندى دیكه‌شیان خه‌ڵكى ئه‌مریكا بوون، جگه‌ له‌وه‌ى زۆربه‌یان سه‌ربه‌ پاشكۆى فه‌رهه‌نگیى باڵیۆزخانه‌ى ئه‌مریكا و به‌رپرسى دیپلۆماسیه‌تى گشتى بوون. 
له‌سایه‌ى ئه‌م دۆخه‌شدا، به‌رپرسیارێتى هه‌ڵكشانى قه‌یرانه‌كه‌ له‌ ئه‌ستۆى مۆسكۆ و واشنتۆندایه‌ به‌وه‌ى تواناى گه‌یشتن به‌ رێككه‌وتنیان نییه‌، به‌وپێیه‌ى كه‌مكردنه‌وه‌ى ژماره‌ى نێرده‌ دیپلۆماسییه‌كانى ئه‌مریكا له‌ روسیا له‌ كاردانه‌وه‌ى كۆنتر‌وڵكردنى كۆمه‌ڵگا دیپلۆماسییه‌ روسییه‌كاندا هات له‌ ویلایه‌ته‌كانى نیویۆرك و ماریلاند. ئه‌وه‌بوو دیپلۆماتكارانى روسیا به‌هۆى تۆمه‌تباركردنیان به‌ به‌كارهێنانى ئه‌و كۆمه‌ڵگا دیپلۆماسیانه‌ بۆ كارى سیخوڕیى ئه‌لیكترۆنى ناچار به‌وه‌ كران خانووه‌ هاوینه‌ییه‌كانیان له‌ ئه‌مریكا جێبهێڵن، له‌به‌رامبه‌ریشدا مۆسكۆ ئه‌و تۆمه‌تانه‌ى ره‌تكرده‌وه‌ و رێكارى هاوشێوه‌ى دژ به‌ دیپلۆماتكارانى ئه‌مریكا گرته‌به‌ر. 
ناكۆكییه‌ سیاسییه‌كانى نێوان ئه‌مریكا و روسیا 
بێ متمانه‌یى روسیا و خۆرئاوا به‌رامبه‌ر یه‌كتر له‌ ساڵى 2012ه‌وه‌ به‌هۆى ناكۆكییه‌ سیاسییه‌ قووڵه‌كانى نێوان هه‌ردوولا و هه‌ڵبژاردنى "ڤلادیمێر پوتین"ه‌وه‌ بۆ خولى سێیه‌م  له‌هه‌ڵكشاندایه‌، كه‌ ئه‌وه‌ش بارگرژى له‌نێوان واشنتۆن و مۆسكۆدا دروستكرد، ئه‌وكات ئه‌مریكا متمانه‌ى به‌ پوتین نه‌بوو، پوتین – یش بڕواى ته‌واوى هه‌بوو به‌وه‌ى ئه‌مریكا هه‌وڵده‌دات ده‌ستوه‌ردان له‌ هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مانى و سه‌رۆكایه‌تى 2011 – 2012 بكات. 
له‌به‌ر رۆشنایى ئه‌مه‌شدا، ئاژانسى ئه‌مریكى بۆ گه‌شه‌پێدانى نێوده‌وڵه‌تى، كه‌ به‌شداریى له‌ هه‌وڵه‌كانى دیپلۆماسیه‌تى گشتى ئه‌مریكا له‌سه‌رانسه‌رى جیهاندا كردووه‌، له‌ مانگى ئه‌یلولى 2012 روسیاى جێهێشت. هه‌رچه‌نده‌ كۆده‌نگیش له‌سه‌ر هۆكاره‌ راسته‌قینه‌كانى راگرتنى چالاكییه‌كانى ئاژانسى ئه‌مریكى بۆ گه‌شه‌پێدانى نێوده‌وڵه‌تى له‌ روسیا نه‌بوو، به‌ڵام واشنتۆن بانگه‌شه‌ى ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ كریملن داواى راگرتنى پرۆگرامه‌كانى ئه‌و ئاژانسه‌ى له‌ روسیا كردووه‌، هه‌رچى لایه‌نى روسیشه‌، بانگه‌شه‌ى ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ ئاژانسه‌كه‌ به‌هۆى بایه‌خ نه‌دانى به‌و وڵاته‌ ئاستى ئاماده‌یى خۆى له‌ مۆسكۆ دابه‌زاندووه‌. 
له‌دواى ئه‌وه‌ و له‌ خولى سێیه‌مى سه‌رۆكایه‌تییه‌كه‌شیدا، پوتین زنجیره‌یه‌ك یاساى ده‌ركرد، كه‌رووبه‌ڕووى ره‌خنه‌یه‌كى زۆرى خۆرئاوا بۆوه‌، له‌و یاسایانه‌شدا: یاساى "دیما یاكۆڤلیڤ" كه‌ رێگرى له‌ خێزانى ئه‌مریكى ده‌كات منداڵى بێ دایك و باوكى روسى له‌خۆبگرن، هه‌روه‌ها دوو یاساى دیكه‌ى تایبه‌ت به‌ بریكاره‌ بیانییه‌كان و ئه‌و رێكخراوه‌ بێزراوانه‌ى ژینگه‌یه‌كى نه‌گونجاو بۆ رێكخراوه‌ روسى و بیانییه‌ ناحكومییه‌كان ده‌خوڵقێنن، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌و یاسایه‌ى بانگه‌شه‌كردن بۆ هاوڕه‌گه‌زبازى قه‌ده‌غه‌ ده‌كات. 
به‌هێزترین گورزیش كه‌ به‌ر دیپلۆماسیه‌تى گشتى كه‌وت، له‌لایه‌ن یاسادانه‌رانى یاساى بریكارى بیانى و رێكخراوه‌ بێزراوه‌كانه‌وه‌ وه‌شێنرا، چونكه‌ دواى په‌یڕه‌وكردنى هه‌ردوو یاساكه‌ له‌ هاوینى ساڵى 2015دا، ئه‌نجوومه‌نى فیدراڵى روسى لیستێكى دامه‌زراند كه‌ زۆرێك له‌ رێكخراوه‌ ناحكومییه‌كانى له‌خۆگرتبوو، دواجاریش ناچاربوون روسیا به‌جێبهێڵن، له‌نێویشیاندا رێكخراوى "سندوقى نیشتمانى بۆ دیموكراسى"، دامه‌زراوه‌ى سۆرۆس، دامه‌زراوه‌ى ماك ئارسه‌ر و دامه‌زراوه‌ى فریده‌م هاوس. 
كریملن چالاكییه‌كانى ئه‌و رێكخراوانه‌ى له‌ روسیا راگرت له‌به‌رئه‌وه‌ى به‌ وته‌ى خۆى بێت به‌نهێنى هه‌وڵى گۆڕینى رژێمى سیاسى ئه‌و وڵاته‌یان داوه‌، سه‌رۆكى ئه‌نجوومه‌نى فیدراڵى روسیا "كۆستانتین كۆساشیڤ"یش رایگه‌یاند كه‌ ئامانج له‌ دامه‌زراندنى ئه‌و لیسته‌ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى ئه‌و هێزانه‌یه‌ كه‌ هه‌وڵى گۆڕینى ده‌سه‌ڵات له‌ روسیا ده‌ده‌ن. 
هاوكات تامه‌زرۆیى باراك ئۆباماش بۆ به‌رگریكردن له‌ مافى مرۆڤ له‌ روسیا رۆڵێكى گرنگى له‌ خۆشكردنى ئاگرى ناكۆكییه‌كانى نێوان واشنتۆن و مۆسكۆدا گێڕا، له‌ ساڵى 2012ه‌وه‌ خۆرئاوا وه‌ك ده‌وڵه‌تێكى گومڕا كه‌ پێشێلى مافى مرۆڤ ده‌كات ته‌ماشاى روسیا ده‌كات، له‌كاتێكدا مۆسكۆش واشنتۆن به‌و ده‌وڵه‌ته‌ خۆهه‌ڵقورتێنه‌ له‌قه‌ڵه‌م ده‌دات كه‌ هه‌ڕه‌شه‌ بۆسه‌ر سه‌روه‌ریى روسیا دروست ده‌كات. 
له‌لایه‌كى دیكه‌وه‌، به‌هۆى ناكۆكى نێوان روسیا و خۆرئاوا له‌سه‌ر كۆنترۆڵكردنى نیمچه‌دوورگه‌ى كریمیا له‌ ساڵى 2014 له‌لایه‌ن روسیاوه‌ و هه‌ڵگیرسانى جه‌نگێكى به‌رده‌وام له‌ هه‌رێمى دۆنباس، دیپلۆماسیه‌تى گشتى دووچارى گرفتێكى گه‌وره‌ بۆوه‌، بۆ نمونه‌: مۆسكۆ پرۆگرامێكى رۆشنبیرى و فێركارى ئه‌مریكى تایبه‌ت به‌ خوێندكارانى ئاماده‌یى كۆتایى پێهێنا به‌پاساوى ئه‌وه‌ى یه‌كێك له‌ خوێندكاره‌كان گه‌ڕانه‌وه‌ى بۆ روسیا ره‌تكردۆته‌وه‌، دواى ساڵێكیش له‌ كۆتاییهێنان به‌و پرۆگرامه‌، روسیا "گۆشه‌ى ئه‌مریكى" له‌ كتێبخانه‌ى ئه‌ده‌بى بیانى داخست و دواتر گوازرایه‌وه‌ بۆ نێو باڵیۆزخانه‌ى ئه‌مریكا له‌ مۆسكۆ. 
جه‌نگى زانیارى نێوان روسیا و خۆرئاوا
سیناتۆرى كۆماریخواز "لیندزى گراهام" له‌ هاوینى رابردوو رایگه‌یاند "ئه‌و هه‌واڵه‌ى كه‌ ده‌ڵێت روسیا ده‌ستى له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانمان وه‌رنه‌داوه‌ هه‌واڵى ساخته‌ن". دامه‌زراوه‌ى سیاسى ئه‌مریكا گومانى نییه‌ له‌وه‌ى روسیا ده‌ستى له‌ هه‌ڵبژاردنه‌ سه‌رۆكایه‌تییه‌كه‌ى ئه‌و وڵاته‌ وه‌رداوه‌. 
له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، كریملن چه‌ندین جار ئه‌و تۆمه‌ته‌ى ره‌تكردۆته‌وه‌، زۆرێك له‌ میدیاكانى روسیا به‌شێوه‌یه‌كى ئاشكرا گاڵته‌ به‌ چیرۆكى ئه‌مریكییه‌كان ده‌رباره‌ى رۆڵى مۆسكۆ له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان ده‌كه‌ن، هه‌میشه‌ش پاساوه‌كانى روسیا پشتى به‌ سێ خاڵ به‌ستووه‌: ئه‌مریكا رووبه‌ڕووى قه‌یرانێكى سیاسى بۆته‌وه‌، دیموكراته‌كان هه‌وڵده‌ده‌ن بیانو بۆ شكستى خۆیان له‌ هه‌ڵبژاردنه‌ سه‌رۆكایه‌تییه‌كه‌ بهێننه‌وه‌، هه‌روه‌ها به‌شه‌یتانكردنى روسیا رێگایه‌كى گونجاوه‌ بۆ لیبراڵه‌كان تاوه‌كو ئامانجه‌ سیاسییه‌كانى خۆیان به‌دى بهێنن. 
ناكۆكییه‌كانى نێوان روسیا – ئه‌مریكا ده‌رباره‌ى ده‌ستوه‌ردانى كریملن له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كاندا ئاماژه‌یه‌كه‌ به‌وه‌ى مۆسكۆ و واشنتۆن له‌ جه‌نگێكى زانیاریى به‌رفراواندان، ئه‌وه‌ش كاریگه‌ریى نه‌رێنى كردۆته‌ سه‌ر دیپلۆماسیه‌تى گشتى، بۆ مرۆڤیش ئه‌سته‌م نییه‌ نمونه‌ى له‌سه‌ر بهێنێته‌وه‌. 
له‌ مانگى ته‌مموزى 2015دا رۆژنامه‌ى ده‌یلى بێست وتارێكى بڵاوكرده‌وه‌، كه‌ تیایدا هاتبوو پسپۆڕ و دیپلۆماتكارانى ئه‌مریكا ناوه‌ندى "كارنیگى مۆسكۆ" تۆمه‌تبار ده‌كه‌ن به‌وه‌ى ئه‌سپى ته‌ڕواده‌ى "كریملن"ه‌ و به‌لاى مۆسكۆدا دایده‌شكێنێت. ره‌نگه‌ یه‌كێك له‌ هۆكاره‌كانى پشت ئه‌و تۆمه‌تانه‌ش ئه‌وه‌ بێت كه‌ به‌ڕێوه‌به‌رى ناوه‌ندى "دیمترى ترینین" هه‌میشه‌ هاوسه‌نگ بووه‌ له‌ قسه‌كانیدا له‌باره‌ى ئۆكرانیاوه‌ و خۆى له‌ به‌كارهێنانى وتارى توند دژ به‌ ده‌سه‌ڵاتدارانى روسیا به‌دوورگرتووه‌. 
نمونه‌یه‌كى دیكه‌ بریتییه‌ له‌ هه‌وڵى رۆژنامه‌نووسانى خۆرئاوایى بۆ دانانى لیستێكى ره‌ش بۆ ئه‌و ده‌زگا راگه‌یاندنانه‌ى له‌ ئه‌مریكا و ئه‌وروپا بانگه‌شه‌ بۆ كریملن ده‌كه‌ن و هه‌واڵى ساخته‌ بڵاوده‌كه‌نه‌وه‌. ئه‌وه‌بوو له‌ كۆتایى مانگى تشرینى دووه‌مى 2016دا رۆژنامه‌ى واشنتۆن پۆست پڕۆژه‌یه‌كى له‌ژێر ناوى "PropOrNot" ده‌ستپێكرد و لیستێكى ره‌شى ئه‌و ده‌زگا راگه‌یاندنه‌ روسى و خۆرئاواییانه‌ى خسته‌ڕوو كه‌ هه‌واڵى ناڕاست له‌ ئه‌مریكا بڵاوده‌كه‌نه‌وه‌. به‌پێى پڕۆژه‌كه‌ش بێت، پڕوپاگه‌نده‌ى روسى به‌شداریى له‌ سه‌ركه‌وتنى تره‌مپ و شكستى هیلارى كلینتۆندا كردووه‌. لیسته‌ ره‌شه‌كه‌ش به‌ته‌نها ئه‌و ده‌زگا راگه‌یاندنانه‌ى نه‌گرته‌وه‌ كه‌ به‌ سه‌رچاوه‌ى ریكلامكردن بۆ كریملن له‌ خۆرئاوا داده‌نرێن (وه‌ك RT و ئاژانسى سپۆتنیك" به‌ڵكو پڕۆژه‌ى "Russia Direct"یشى گرته‌وه‌ كه‌ له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تى روسیاوه‌ سپۆنسه‌ر ده‌كرێت و ئامانجى بره‌ودانه‌ به‌ دیپلۆماسیه‌تى گشتى و له‌ مانگى ئادارى 2017دا داخرا. 
وێڕاى ئه‌وه‌شى پرۆژه‌ى Russia Direct له‌ لیستى ره‌ش لابرا، به‌ڵام هێشتا كێشه‌كه‌ وه‌ك خۆى ماوه‌، به‌وپێیه‌ى هه‌ڵمه‌تى دژ به‌ هه‌واڵى ساخته‌ له‌ جه‌نگى زانیاریدا بۆته‌ ئامرازێك به‌ده‌ست هه‌ردوولاوه‌، ئه‌وه‌شى لێره‌دا جێگاى بایه‌خدانه‌، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌سه‌ره‌تاى ساڵى 2018 ئاژانسى "سپۆتنیك"ـى سه‌ربه‌ ده‌وڵه‌تى روسیا وتارێكى بڵاوكرده‌وه‌ كه‌ پڕۆژه‌ى PropOrNot به‌هه‌ریه‌ك له‌ ئه‌نجوومه‌نى ئه‌تڵه‌سى و وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مریكا ده‌به‌ستێته‌وه‌، روونیش نییه‌ ئاخۆ ئه‌و بابه‌ته‌ راسته‌ یان نا، به‌ڵام سپۆتنیك وته‌یه‌كى رۆژنامه‌نووس "جۆرج ئه‌لیسن" ده‌كاته‌ پاڵپشت بۆ خۆى. 
ته‌كنه‌لۆژیاى كاولكه‌ر
ده‌ستكه‌وته‌كانى گه‌شه‌كردنى ته‌كنه‌لۆژیاى زانیارى كتومت وه‌ك شمشێرێكى دووسه‌ره‌ وه‌هایه‌، ده‌رفه‌ت و ئاڵنگارى بۆ دیپلۆماسیه‌تى گشتى ده‌خوڵقێنێت، یه‌كه‌مجار خه‌ریكه‌ به‌هاى په‌یوه‌ندى به‌ستنى راسته‌وخۆى نێو كۆبوونه‌وه‌ و كۆڕبه‌نده‌كان به‌ره‌و نه‌مان ده‌چێت، له‌به‌رئه‌وه‌ى واى لێهاتووه‌ سۆشیاڵ میدیا ده‌ستى به‌سه‌ر هه‌موو شتێكدا گرتووه‌ و بۆته‌ جێگره‌وه‌ى واقیع، زۆرجاریش به‌كارهێنه‌رانى ئینته‌رنێت په‌یوه‌ندى گریمانه‌ییان له‌ په‌یوه‌ندى راسته‌قینه‌ به‌لاوه‌ په‌سه‌ندتره‌، كه‌ ئه‌وه‌ش هه‌میشه‌ به‌شداریى له‌ زیادكردنى توانستى دیپلۆماسیه‌تى گشتیدا ناكات. 
دووه‌م، زیادبوونى قه‌باره‌ى هێرشه‌ ئه‌لیكترۆنییه‌كان جۆرێك له‌ ترسى هاوبه‌شى لاى روسیا و خۆرئاوا دروستكردووه‌، كه‌ ئه‌وه‌ش قه‌یرانى متمانه‌ دێنێته‌ ئاراوه‌، ئه‌وه‌تا له‌دواى تۆمه‌تباركردنى كریملن له‌لایه‌ن واشنتۆنه‌وه‌ به‌وه‌ى سیخوڕى به‌سه‌ر لیژنه‌ى نیشتمانى پارتى دیموكراته‌وه‌ كردووه‌ و نامه‌ تایبه‌ته‌كانى نێوان هیلارى كلینتۆن و "جۆن پۆدێستا"ـى راوێژكارى دزه‌پێكردووه‌، شه‌پۆلێكى نوێى روبه‌ڕوبوونه‌وه‌ى نێوان روسیا و ئه‌مریكا ده‌ستیپێكردووه‌. 
سێیه‌م، له‌ئێستادا سۆشیاڵ میدیا به‌شێوه‌یه‌كى به‌رچاوتر كۆنترۆڵى بانگه‌شه‌ سیاسییه‌كانى كردووه‌، ئه‌م وه‌رچه‌رخانانه‌ش په‌یوه‌ستن به‌و ژاوه‌ژاوه‌ى له‌م دواییانه‌دا له‌باره‌ى فه‌یسبووك و كۆمپانیاى كامبریج ئه‌نه‌ڵایتیكاى به‌ریتانى بۆ شیكردنه‌وه‌ى داتاكان سه‌ریهه‌ڵدا، كه‌ دووه‌میان له‌ به‌هارى ساڵى 2018دا له‌به‌رژه‌وه‌ندى تیمى هه‌ڵبژاردنى دۆناڵد تره‌مپ كارى ده‌كرد و فه‌یسبووك – یش دانى نا به‌وه‌ى داتاى 87 ملیۆن كه‌سى بۆ كۆمپانیاى كامبریج ئه‌نه‌ڵایتیكا دزه‌ پێكردووه‌ و ئه‌و داتایانه‌ش له‌ چه‌ندین هه‌ڵمه‌تدا له‌به‌رژه‌وه‌ندى تره‌مپ به‌كارهاتوون. 
له‌ مانگى نیسان – یشدا، به‌ڕێوه‌به‌رى جێبه‌جێكارى كۆمپانیاى فه‌یسبووك "مارك زۆكه‌ربێرگ" ئاماده‌ى دانیشتنێكى گوێگرتنى كۆنگرێس بوو له‌باره‌ى رۆڵى روسیا له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانى ساڵى 2016ـى ئه‌مریكادا، له‌ مانگى ئایاریشدا، فه‌یسبووك رێساكانى بانگه‌شه‌ى سیاسى به‌كارهێنه‌ره‌ ئه‌مریكییه‌كانى گۆڕى، له‌ڕووى كردارییه‌وه‌ ئه‌و كاره‌ به‌ ماناى ئه‌وه‌ دێت كه‌ ره‌نگه‌ راپۆرت و وتاره‌ بڵاوكراوه‌كانى سه‌ر پێگه‌ى ئه‌لیكترۆنى دامه‌زراوه‌كانى توێژینه‌وه‌ و رێكخراوه‌ ناحكومییه‌كان به‌ بانگه‌شه‌ى سیاسى ناوزه‌ند بكرێن، ئه‌مه‌ش جۆرێك له‌ بێ متمانه‌یى به‌رامبه‌ر دیپلۆماسیه‌تى گشتى له‌نێو خه‌ڵكدا دێنێته‌ ئاراوه‌. 
ئه‌وه‌شى دۆخه‌كه‌ ئاڵۆزتر ده‌كات، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ فه‌یسبووك كۆت و به‌ندى توندى له‌سه‌ر پێدانى مۆڵه‌ت به‌ ریكلامى ئه‌و رێكخراوه‌ بیانیانه‌ داناوه‌ كه‌ هه‌وڵى ئه‌نجامدانى بانگه‌شه‌ى سیاسى بۆ جه‌ماوه‌رى ئه‌مریكى ده‌ده‌ن، بۆیه‌ له‌ئێستا به‌دواوه‌ ته‌نها به‌كارهێنه‌ره‌ ئه‌مریكییه‌كان ده‌بێت ره‌گه‌زنامه‌ و شوێنى نیشته‌جێبوونى یاسایى خۆیان له‌ڕێگاى پێشكه‌شكردنى پاسپۆرت و مۆڵه‌تى شۆفێرى و ئیقرارێكى ده‌ستنووس له‌سه‌ر شوێنى نیشته‌جێبوون و ژماره‌ى بیمه‌ى كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ بسه‌لمێنن. 
له‌ئاكامى ئه‌وه‌شدا، ره‌نگه‌ ئه‌و بڵاوكراوه‌ شیكارییانه‌ى له‌ ده‌وڵه‌تێكى بیانییه‌وه‌ ده‌رده‌چن نه‌گه‌نه‌ ده‌ست به‌كارهێنه‌ره‌ ئه‌مریكییه‌كان، له‌نێویشیاندا ئه‌و كه‌سانه‌ى مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ توێژینه‌وه‌ى ئه‌كادیمى و سیاسه‌تى ده‌ره‌كى ده‌كه‌ن. به‌ له‌به‌رچاوگرتنى ئه‌و بنكه‌ جه‌ماوه‌رییه‌شى فه‌یسبووك له‌نێو پسپۆڕ و دامه‌زراوه‌كانى توێژینه‌وه‌ى روسیادا هه‌یه‌تى، پێده‌چێت گه‌یشتنى به‌كارهێنه‌ران به‌ توێژینه‌وه‌كانیان له‌ سۆشیاڵ میدیادا تاڕاده‌یه‌ك كۆت و به‌ند كرابێت. 
كێشه‌ى بیرى چه‌قبه‌ستوو 
یاساى "پاراستنى ئاسایشى ئه‌مریكى له‌ دوژمنكارى كریملن"، كه‌ له‌لایه‌ن سیناتۆر (لینزى گراهام)ه‌وه‌ پێشنیار كرا، نوێكردنه‌وه‌ى دیپلۆماسیه‌تى گشتى – یش له‌خۆده‌گرێت، هه‌روه‌ها یاساكه‌ چه‌ند رێكارێك بۆ باشكردنى توانستى دیپلۆماسیه‌تى گشتى ئه‌مریكى پێشكه‌ش ده‌كات و زامنى ئه‌وه‌ ده‌كات به‌رنامه‌كانى ئه‌و دیپلۆماسیه‌ته‌ كار بۆ زیادكردنى مه‌عریفه‌ و تێگه‌یشتن و متمانه‌ به‌رامبه‌ر ئه‌مریكا لاى جه‌ماوه‌رى به‌ئامانجگیراو بكات. له‌ڕاستیشدا باسكردنى دیپلۆماسیه‌تى گشتى له‌چوارچێوه‌ى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى دوژمنكارى روسیادا ئاماژه‌یه‌كه‌ به‌وه‌ى په‌یوه‌ندى راسته‌وخۆى نێوان گه‌لان وه‌ك ئامرازێكى ریكلامكردن ته‌ماشا ده‌كرێت. 
پێشتر هه‌ردوو دیپلۆماتكارى ئه‌مریكى "ریچارد هۆڵبروك" و "كیم ئیلیۆت" هه‌ڵوێستێكى روونیان له‌باره‌ى دیپلۆماسیه‌تى گشتییه‌وه‌ راگه‌یاند، هه‌ردووكیان به‌ جه‌نگێكى ده‌روونى و پڕوپاگه‌نده‌یه‌كى نێوده‌وڵه‌تى هه‌ژمارى ده‌كه‌ن، به‌ڵام دیپلۆماسیه‌تى گشتى به‌شێوه‌یه‌كى سه‌ره‌كى له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌كانه‌وه‌ ده‌بزوێنرێت، جگه‌ له‌وه‌ى ده‌ستپێشخه‌رى جه‌ماوه‌رى وه‌ها له‌خۆده‌گرێت كه‌ له‌توانایدا نییه‌ شان له‌ شانى بانگه‌شه‌ى حكومى بدات، بۆ نمونه‌: له‌ماوه‌ى نێوان ساڵانى 1985 و 1991دا په‌یوه‌ندى راسته‌وخۆى نێوان گه‌لان یه‌كێك له‌ گرنگترین بزوێنه‌ره‌كانى پرۆسه‌ى چاكسازى یه‌كێتیى سۆڤێت "پیریسترۆیكا" بوو، ئه‌وه‌بوو ته‌نها پرۆگرامى "The Soviets Meet Middle America"  سه‌دان هاووڵاتى سۆڤێتى نارده‌ ئه‌مریكا و دواتر بوونه‌ باڵیۆز و كاریان بۆ راماڵینى بیره‌ چه‌قبه‌ستووه‌ هاوبه‌شه‌كان ده‌كرد.  
له‌پاڵ ئه‌وه‌شدا، كێشه‌ى وێناكردنى باو به‌رامبه‌ر دیپلۆماسیه‌تى گشتى له‌ راگه‌یاندن و سیاسه‌ت و بازرگانیدا به‌هه‌مان شێوه‌ به‌ ئاسته‌نگێكى گه‌وره‌ داده‌نرێت، كه‌واته‌ وێناكردنى باو به‌رامبه‌ر دیپلۆماسیه‌تى گشتى چییه‌؟ 
یه‌كه‌م: له‌ڕووى بازرگانیه‌وه‌ په‌یوه‌ندى نێوان گه‌لان سه‌رنج راكێش نییه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ى خاوه‌ن سروشتێكى فێركارى و مرۆییه‌، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ره‌نگه‌ نێوه‌نده‌ بازرگانییه‌كان له‌ڕێگاى هاندانى كارى خێرخوازییه‌وه‌ پاڵپشتى ده‌ستپێشخه‌رییه‌كانى دیپلۆماسیه‌تى گشتى بكه‌ن تا ریكلام بۆخۆیان بكه‌ن. 
دووه‌م: ئه‌سته‌مه‌ هه‌ڵسه‌نگاندن بۆ دیپلۆماسیه‌تى گشتى بكه‌ین، چونكه‌ هه‌وڵ بۆ به‌دیهێنانى ئامانجى دوورمه‌ودا ده‌دات، هاوكات ئامانجى گرنگى ئه‌م جۆره‌ دیپلۆماسیه‌ته‌ ماددى نییه‌، به‌ڵكو په‌یوه‌سته‌ به‌ به‌ده‌ستهێنانى دڵ و مێشك و وروژاندنى هه‌ست و سۆزه‌وه‌، هه‌ربۆیه‌ له‌ڕووى چه‌ندایه‌تییه‌وه‌ زۆر ئه‌سته‌مه‌ هه‌ڵسه‌نگاندنى بۆ بكه‌ین. 
سێیه‌م: به‌ له‌به‌رچاوگرتنى ئه‌وه‌ى سوودى بازرگانى نییه‌، دیپلۆماسیه‌تى گشتى به‌شێوه‌یه‌كى سه‌ره‌كى له‌لایه‌ن ئه‌و ناوه‌ندى توێژینه‌وه‌ و په‌یمانگا سیاسیانه‌وه‌ پشتیوانى لێ ده‌كرێت كه‌ زۆرجار رایه‌ڵه‌ مرۆییه‌كان و پرۆسه‌كانى ئاڵوگۆڕى پیشه‌یى بۆ به‌دیهێنانى ئامانجى ئایدۆلۆژى و بانگه‌شه‌كردن بۆ ئه‌جێندا حزبییه‌كه‌یان به‌كارده‌هێنن، جگه‌ له‌وه‌ى دیپلۆماسیه‌تى گشتى وه‌ك ریكلامێكى كه‌شخه‌ یاخود شاراوه‌ ته‌ماشا ده‌كرێت. كه‌سانى به‌گومانیش پێیان وایه‌ زۆر به‌ئه‌سته‌م سه‌ربه‌خۆیى و بێلایه‌نى و دڵسۆزى له‌ دۆخى سیاسى ئێستادا به‌دى دێت، چونكه‌ كۆمه‌ڵێك سپۆنسه‌ر هه‌ن كه‌ به‌رنامه‌ى كار دیاریى ده‌كه‌ن. 
به‌دڵنیاییه‌وه‌ سپۆنسه‌ره‌كانیش رۆڵێكى گه‌وره‌ له‌ ده‌ستپێشخه‌رییه‌كانى دیپلۆماسیه‌تى گشتیدا ده‌گێڕن، به‌ڵام هه‌ر هه‌وڵێك بۆ به‌ستنه‌وه‌ى ئینتیماى ناوه‌نده‌كانى توێژینه‌وه‌ و كواڵیتى كارى ئه‌و ناوه‌ندانه‌ بیرۆكه‌ى دیپلۆماسیه‌تى گشتى لاواز ده‌كات و كاریگه‌ریى نه‌رێنى له‌سه‌ر دروست ده‌كات. مه‌رجیش نییه‌ به‌ستنه‌وه‌ى په‌یمانگا سیاسى و ئه‌كادیمییه‌كان به‌ سپۆنسه‌ره‌كانیانه‌وه‌ به‌ماناى له‌ده‌ستدانى ناوبانگى ئه‌و په‌یمانگایانه‌ بێت. 
كه‌واته‌ ده‌بێت چى بكرێت؟ 
یه‌كه‌م: كێشه‌ى دیپلۆماسیه‌تى گشتى ئاڵۆزه‌ و پێویستى به‌ رێچكه‌یه‌كى گشتگیر هه‌یه‌، كارى هه‌ره‌ له‌پێشینه‌ له‌مڕۆدا به‌لاى روسیا و خۆرئاواوه‌ مامه‌ڵه‌كردنه‌ له‌گه‌ڵ قه‌یرانێكى بێ متمانه‌یى مه‌ترسیداردا، به‌هۆى كه‌لله‌ڕه‌قى واشنتۆن و مۆسكۆشه‌وه‌ مه‌حاڵه‌ له‌ئاینده‌یه‌كى نزیكدا به‌سه‌ر ئه‌و قه‌یرانه‌دا زاڵ بن، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌كرێت كێشه‌كه‌ لانى كه‌م له‌ڕێگاى چڕكردنه‌وه‌ى گفتوگۆى نێوان پسپۆڕ و كه‌سه‌ ئه‌كادیمى و خوێندكاره‌ روس و خۆرئاواییه‌كانه‌وه‌ هێور بكرێته‌وه‌، راسته‌ لوتكه‌ى مانگى ته‌مموزى نێوان تره‌مپ و پوتین له‌ هێڵسنكى شكستى هێنا، به‌ڵام ده‌كرێت پرۆگرامى دروستكردنى په‌یوه‌ندى نێوان گه‌لان وێڕاى ئه‌و ژینگه‌ دوژمنكارانه‌یه‌ى له‌نێوان روسیا و ئه‌مریكادا هه‌یه‌ سه‌ركه‌وتوو بێت. 
دووه‌م: له‌سه‌ر روسیا و ئه‌مریكا و ئه‌وروپا پێویسته‌ سه‌رله‌نوێ فێرى بنه‌ماكانى دیپلۆماسیه‌تى كلاسیكى ببنه‌وه‌، كه‌ بریتییه‌ له‌ گه‌یشتن به‌ چاره‌سه‌رى مام ناوه‌ندى له‌پێناو به‌رژه‌وه‌ندى گشتیدا نه‌وه‌ك به‌رژه‌وه‌ندى نیشتمانیى تاكه‌ وڵاتێك. له‌م دۆخه‌شدا، له‌سه‌ر مرۆڤ پێویسته‌ واقیعى و ئایدیاڵ بێت، چونكه‌ مه‌رج نییه‌ واقیعیه‌تى روسیا و ئایدیاڵى خۆرئاوا له‌گه‌ڵ یه‌كتردا نه‌گونجێن، به‌ڵكو ده‌كرێت یه‌كدى به‌هێزبكه‌ن. له‌ڕاستیشدا سازشكردن نیشانه‌ى لاوازى نییه‌، بگره‌ نیشانه‌ى هێز و كامڵبوونى سیاسییه‌. 
سێیه‌م: له‌سه‌ر روسیا و خۆرئاوا پێویسته‌ خۆیان له‌ ریكلامكردن به‌دووربگرن، چونكه‌ متمانه‌ دروست ناكات و هێنده‌ى تر ئاگرى گومان خۆش ده‌كات. هه‌ربۆیه‌ باشتر وایه‌ رۆژنامه‌نووسه‌ روس و خۆرئاواییه‌كان خۆیان له‌ تۆمه‌ت به‌خشینه‌وه‌ و شێواندنى ناوبانگ به‌دووربگرن و گرنگه‌ هه‌ردوولا گوێ له‌یه‌كتر بگرن و له‌یه‌كدى تێبگه‌ن. 
چواره‌م: ده‌كرێت ته‌كنه‌لۆژیاى كاولكه‌ر له‌ خۆشكردنى ئاگرى روبه‌ڕوبوونه‌وه‌ى سیاسیدا به‌كارنه‌هێنرێت، به‌ڵكو بۆ فراوانكردنى گفتوگۆكان به‌كاربهێنرێت. وتنه‌وه‌ى وانه‌ى فێركاریش له‌ڕێگاى تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و هه‌روه‌ها به‌ستنى ڤیدیۆ كۆنفرانس هه‌نگاوێكه‌ به‌ ئاڕاسته‌ى دروستدا. هاوكات دامه‌زراندنى پڕۆژه‌ى كرداریى له‌ ئینته‌رنێت و سۆشیاڵ میدیاشدا، وه‌ك ته‌كنیكى دۆزینه‌وه‌ى راستییه‌كان، نمونه‌یه‌كه‌ له‌سه‌ر كاریگه‌ریى ئه‌رێنى ته‌كنه‌لۆژیا له‌سه‌ر دیپلۆماسیه‌تى گشتى. له‌م چوارچێوه‌یه‌شدا، پڕۆژه‌كه‌ى فه‌یسبووك له‌ژێر ناوى "با دووباره‌ راستییه‌كان مه‌زن بكه‌ینه‌وه‌" به‌ نمونه‌یه‌كى روون له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ داده‌نرێت. 
پێنجه‌م: واباشتره‌ روسیا و خۆرئاوا دیپلۆماسیه‌تى گشتى و ریكلامكردن له‌یه‌كتر جیابكه‌نه‌وه‌ و چاو بخه‌نه‌ سه‌ر جیاوازییه‌ ورده‌كانیان، ناكرێت له‌گه‌ڵ به‌ڕێوه‌به‌رى پێشووى نووسینگه‌ى زانیارى ناتۆ له‌ مۆسكۆ "رۆبێرت بیشێڵ"یشدا هاوڕا نه‌بین كاتێك بانگه‌شه‌ى ئه‌وه‌یكرد كه‌ ئامانجى سه‌ره‌كیى دیپلۆماسیه‌تى گشتى پێدانى زانیارییه‌ به‌خه‌ڵك و وه‌ڵامدانه‌وه‌ى پرسیاره‌كانیانه‌. كه‌ ئه‌وه‌ش به‌ماناى ئه‌نجامدانى گفتوگۆى كراوه‌ له‌باره‌ى ناكۆكى و كێشه‌كانه‌وه‌ دێت. 
دیپلۆماسیه‌تى گشتى له‌سه‌ر راستى و زانیارییه‌ متمانه‌پێكراوه‌كان بونیادنراوه‌، هه‌رچى ریكلامكردنى ئاشكرا و شاراوه‌شه‌، ئه‌وا ئامانج لێى چه‌واشه‌كردنى جه‌ماوه‌ر و بڵاوكردنه‌وه‌ى بابه‌تى ناڕاسته‌. جگه‌ له‌وه‌ى ناوبانگ و پره‌نسیپه‌كان و راستى و به‌رپرسیارێتى و رێزگرتن له‌ جه‌ماوه‌ر كارى هه‌ره‌ له‌پێشینه‌ى دیپلۆماسیه‌تى گشتییه‌، كه‌ ئه‌وه‌ش له‌گه‌ڵ ریكلامكردندا یه‌كناگرێته‌وه‌، به‌وپێیه‌ى هیچ بایه‌خێك به‌ ناوبانگ و پره‌نسیپه‌كان نادات. 

زۆرترین خوێندراوە


political studies copyright 2017 © . All right reserved Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure