نهێنییه‌كانى هه‌واڵگری ئه‌مریكا؛ بڕوانامه‌ى دكتۆرا له‌به‌رامبه‌ر سیخوڕیكردن!

13/02/2019

:: بێ نوسەر ناوه‌ندی كورستان بۆ توێژینه‌وه‌ له‌ململانێ و قه‌یرانه‌كان
سه‌رچاوه‌: sasapost


چالاكییه‌ نهێنییه‌كانى ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى "سى ئاى ئه‌ى" زۆرن، له‌نێویشیاندا به‌سه‌ربازگرتنى زانا و كه‌سه‌ ئه‌كادیمییه‌كان له‌ به‌رژه‌وه‌ندى ئه‌مریكا، ئه‌و بابه‌ته‌ى رۆژنامه‌ى گاردیانى به‌ریتانى له‌ راپۆرتێكى دوورودرێژى رۆژنامه‌نووس "دانیاڵ گۆڵدن"دا، كه‌ له‌ ماوه‌ی رابردوودا بڵاوكرایه‌وه‌، باسى لێوه‌ ده‌كات. 
راپۆرته‌كه‌ به‌ گێڕانه‌وه‌ى ورده‌كاریى هه‌وڵێكى به‌سه‌ربازگرتن ده‌ستپێده‌كات كه‌ ده‌ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر روویداوه‌، كاتێك یه‌كێك له‌ كادره‌كانى هه‌واڵگریى ئه‌مریكا هه‌وڵیداوه‌ زانایه‌كى ئه‌تۆمى ئێرانى له‌سه‌روبه‌ندى به‌شداریكردنى له‌ كۆنگره‌یه‌كى زانستیدا قایل بكات به‌ جیابوونه‌وه‌. چیرۆكه‌كه‌ به‌ سه‌ردانى كادره‌ هه‌واڵگرییه‌كه‌ بۆ ژوورى زاناكه‌ له‌و ئوتێله‌ ده‌ست پێ ده‌كات كه‌ لێى ماوه‌ته‌وه‌، ئه‌ویش پاش ئه‌وه‌ى چاودێریكردنه‌كان ده‌ریانخستووه‌ كه‌ پاسه‌وانه‌كانى له‌ سوپاى پاسداران خه‌ویان لێ كه‌وتووه‌، به‌وشێوه‌یه‌ش كادره‌كه‌ به‌هێواشى له‌ ده‌رگاى ژووره‌كه‌ى داوه‌ و زاناكه‌ش ده‌رگاكه‌ى لێ كردۆته‌وه‌. 
به‌پێى ئه‌و ورده‌كارییه‌ى سه‌رچاوه‌یه‌كى ئاگادار به‌ رۆژنامه‌ى گاردیانى راگه‌یاندووه‌، ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى ئه‌مریكا له‌ڕێگاى یه‌كێك له‌ رووكاره‌ بازرگانییه‌كانیه‌وه‌ كۆنگره‌كه‌ى سازكردووه‌ و كۆمه‌كى كردووه‌ و له‌ ناوه‌ندێكى توێژینه‌وه‌ى زانستى له‌ ده‌ره‌وه‌ى وڵات به‌ڕێوه‌ى بردووه‌، پاشان میوانه‌كانى بانگهێشتكردووه‌ و كادره‌كانى خۆى له‌نێو كرێكارانى چێشتخانه‌ و تاقمى خزمه‌تگوزارییه‌كاندا چاندووه‌ تاوه‌كو ده‌ستیان به‌ زانا ئه‌تۆمییه‌ ئێرانییه‌كه‌ بگات و بۆماوه‌ى چه‌ند خوله‌كێك دوور له‌ پاسه‌وانه‌كانى رووبه‌ڕوو قسه‌ى له‌گه‌ڵ بكه‌ن. به‌ڵام خه‌ریكبووه‌ ئه‌و پلانه‌ به‌هۆى رووداوێكى چاوه‌ڕواننه‌كراوه‌وه‌ شكست بێنێت كاتێك زانا ئه‌تۆمییه‌كه‌ له‌ناكاو بڕیاریداوه‌ ئه‌و ئوتێله‌ به‌جێبهێڵێت كه‌ كۆنگره‌كه‌ بۆى ده‌ستنیشانكردووه‌، به‌وپێیه‌ى كرێكه‌ى له‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ زیاتربووه‌ كه‌ سه‌رۆكه‌كانى له‌ ئێران بۆیان دابینكردووه‌. 
له‌پێناو ده‌رخستنى نیازپاكى خۆیشیدا، كادره‌ هه‌واڵگرییه‌كه‌ به‌ فارسى به‌ زانا ئه‌تۆمییه‌كه‌ ده‌ڵێت "سه‌لام حه‌بیبى"، پێش ئه‌وه‌شى قسه‌كانى ته‌واو بكات و پێى بڵێت "من له‌ سى ئاى ئه‌ى –ه‌وه‌ هاتووم و ده‌مه‌وێت له‌گه‌ڵمدا سوارى فڕۆكه‌ ببیت به‌ره‌و ئه‌مریكا"، هێماى واق وڕمان و ترس و پرسیار له‌سه‌ر رووخسارى ئێرانییه‌كه‌ ده‌رده‌كه‌وێت، به‌هۆى ئه‌زموونى پێشووترى خۆیشیه‌وه‌ كادره‌ هه‌واڵگرییه‌كه‌ دركى به‌و هه‌زاران پرسیاره‌ كردووه‌ كه‌ له‌ مێشكى زانا ئه‌تۆمییه‌كه‌دا بووه‌ به‌وه‌ى: چى ده‌رباره‌ى خێزانه‌كه‌م؟ چۆن ده‌مپارێزن؟ له‌كوێ ده‌ژیم؟ چۆن ده‌ژیم؟ چۆن ڤیزه‌م ده‌ستده‌كه‌وێت؟ ئایا كاتم هه‌یه‌ بۆ پێچانه‌وه‌ى كه‌لوپه‌له‌كانم؟ چى رووده‌دات گه‌ر بڵێم نا؟، هه‌ربۆیه‌ پرسیاره‌كان به‌ زانا ئه‌تۆمییه‌كه‌ ده‌بڕێت و پێى ده‌ڵێت "یه‌كه‌مجار ئه‌و سه‌تڵى سه‌هۆڵه‌ بهێنه‌"، كاتێكیش زانا ئه‌تۆمییه‌كه‌ پرسیارى هۆكاره‌كه‌ى لێ ده‌كات، له‌ وه‌ڵامدا پێى ده‌ڵێت "تا له‌كاى به‌خه‌به‌رهاتنى یه‌كێك له‌ پاسه‌وانه‌كاندا پێى رابگه‌یه‌نیت ده‌چیت سه‌هۆڵ بهێنێت". 

سیخوڕى كۆنگره‌ زانستییه‌كان
له‌ یه‌كێك له‌ چاونه‌ترسانه‌ترین و وردترین ئۆپه‌راسیۆنه‌كانى له‌نێو كۆمه‌ڵگاى ئه‌كادیمیدا، ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى ئه‌مریكا ملیۆنه‌ها دۆلارى به‌نهێنى له‌پێناو سازكردنى كۆنگره‌ى زانستى له‌سه‌رانسه‌رى جیهاندا خه‌رجكردووه‌ و ئامانجیش لێى راكێشانى زانا ئێرانییه‌كان بووه‌ بۆ ده‌ره‌وه‌ى وڵات تا كادره‌ هه‌واڵگرییه‌كان بتوانن ده‌ستیان پێیان بگات و فشاریان لێ بكه‌ن بۆئه‌وه‌ى جیاببنه‌وه‌. له‌وپێناوه‌شدا ده‌زگاكه‌ هه‌ماهه‌نگى نێوده‌وڵه‌تى له‌ بوارى ئه‌كادیمیدا قۆستۆته‌وه‌ و ئه‌و دامه‌زراوانه‌ى چه‌واشه‌كردووه‌ كه‌ میواندارى كۆنگره‌كانیان كردووه‌ تاوه‌كو په‌ره‌پێدانى به‌رنامه‌ ئه‌تۆمییه‌كه‌ى ئێران په‌كبخه‌ن، به‌جۆرێك كه‌ زانا ئه‌تۆمییه‌كان ئاگادارى ئه‌وه‌ نه‌بوون به‌شێكن له‌و زنجیره‌ درامایه‌ى باس له‌ واقیع ده‌كات و كه‌سانى دیكه‌ ئاماده‌یان كردووه‌. جا ئاسایشى نه‌ته‌وه‌یى ئه‌مریكاش هۆكارى چه‌واشه‌كردنى ئه‌و زانایانه‌ بووبێت یاخود نا، ئه‌وا زۆرینه‌ى زانا ئه‌تۆمییه‌كان ئاماده‌نه‌بوون ببن به‌ به‌شێك له‌ پلانه‌ چه‌واشه‌كاییه‌كه‌ى "سى ئاى ئه‌ى". 
به‌گوێره‌ى نووسه‌رى راپۆرته‌كه‌، كۆنگره‌ زانستییه‌كان له‌ هه‌ر گۆڕه‌پانێكى ئه‌كادیمى دیكه‌ ساز و ئاماده‌ترن بۆ كارى سیخوڕى، به‌تایبه‌ت له‌كاتێكدا كه‌ به‌هۆى جیهانگیرییه‌وه‌ به‌هه‌موو جێگایه‌كدا بڵاوبووه‌ته‌وه‌ و هه‌ركات كاته‌كه‌ى گونجاو بێت سازده‌درێت و خه‌ڵكانێكى ده‌سته‌بژێر به‌ره‌و خۆى راده‌كێشێت، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ى له‌برى خه‌ڵاتكردن پێگه‌یه‌كى دیار به‌ به‌شداربووان ده‌به‌خشێت، به‌وپێیه‌ى ئاخاوتنى ئه‌لیكترۆنى زاناكان له‌ چاوپێكه‌وتنى هاوپیشه‌كانیان و یه‌كترناسینى پیشه‌یى و ئاشنابوون به‌ تازه‌ترین ئامرازه‌كان و خستنه‌ڕووى توێژینه‌وه‌كانیان خاڵى نابێت، كه‌ دواجار ئه‌و توێژینه‌وانه‌ له‌چوارچێوه‌ى ده‌رئه‌نجامى كۆنگره‌كه‌دا كۆده‌كرێنه‌وه‌. 
واتا بایه‌خى كۆنگره‌كان ته‌نها به‌ ژماره‌ى ئه‌و كه‌سانه‌ى خه‌ڵاتى "نۆبڵ"یان پێبه‌خشراوه‌ یاخود ئه‌و راگرانه‌ى زانكۆى ئۆكسفۆرد پێوانه‌ ناكرێت كه‌ بانگهێشتكراون، به‌ڵكو به‌ ژماره‌ى سیخوڕه‌كانیش، به‌وپێیه‌ى به‌ خاكێكى به‌پیت بۆ به‌سه‌ربازگرتن هه‌ژمار ده‌كرێت، چونكه‌ هه‌روه‌ك چۆن سوپاكان به‌مه‌به‌ستى به‌سه‌ربازگرتن ناوچه‌ هه‌ژارنشینه‌كان ده‌كاته‌ ئامانج، ئاوها ئه‌فسه‌ره‌ هه‌واڵگرییه‌ ئه‌مریكى و خۆرئاواییه‌كانیش كۆنگره‌ زانستییه‌كان ده‌ته‌نن، به‌جۆرێك گه‌ر له‌ زانكۆیه‌كدا مامۆستایه‌ك یان دووان هه‌بن بۆ به‌سه‌ربازگرتن، ئه‌وا كۆنگره‌یه‌ك له‌سه‌ر فڕۆكه‌ى ئۆتۆماتیكى یاخود له‌سه‌ر داعش به‌ده‌یان كه‌س هه‌ن. 
یه‌كێك له‌ پیاوانى ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى ئه‌مریكاش بۆ رۆژنامه‌ى گاردیان ده‌دوێت و ده‌ڵێت "هه‌موو ده‌زگایه‌كى هه‌واڵگرى له‌ جیهاندا كۆنگره‌ سازده‌كه‌ن و كۆمه‌كى ده‌كه‌ن و به‌دواى رێگا-گه‌لێكدا ده‌گه‌ڕێن بۆ راكێشانى خه‌ڵك بۆى". ئه‌مه‌ش له‌كاتێكدا كه‌ (مارك گالیۆتى) یه‌كێك له‌ گه‌وره‌ توێژه‌رانى په‌یمانگاى په‌یوه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان له‌ "پراگ" ده‌ڵێت: به‌سه‌ربازگرتن پرۆسه‌یه‌كى درێژخایه‌نه‌ له‌ فریودان..قۆناغى یه‌كه‌میشى بریتییه‌ له‌ ئاماده‌كردنى شوێنى كاركردنى هاوبه‌ش له‌گه‌ڵ به‌ئامانجگیراوه‌كه‌تدا، ته‌نانه‌ت گه‌ر ئاخاوتنێكى كورتیش ئه‌نجام بده‌ن، ئه‌وا ده‌توانیت جارى داهاتوو لێى بپرسیت ئایا من له‌ ئیسته‌نبوڵ چاوم پێت كه‌وتوو؟. 
جێگاى باسیشه‌، نووسینگه‌ى لێكۆڵینه‌وه‌ى فیدراڵى "ئێف بى ئاى" له‌ساڵى 2011دا هۆشداریى به‌ كه‌سه‌ ئه‌كادیمییه‌ ئه‌مریكییه‌كان دا به‌وه‌ى ئاگادارى كۆنگره‌كان بن، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش سیناریۆیه‌كیان خسته‌ به‌ر چاویان به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ ئه‌گه‌رى هه‌یه‌ "توێژه‌رێك بانگهێشتنامه‌یه‌كى پێ بگات له‌ كۆنگره‌یه‌كى نێوده‌وڵه‌تییه‌وه‌ تا توێژینه‌وه‌ى خۆى تێدا پێشكه‌ش بكات به‌بێ ئه‌وه‌ى هه‌وڵى بۆ به‌شداریكردن له‌و كۆنگره‌یه‌ دابێت، هه‌ربۆیه‌ توێژینه‌وه‌كه‌ى ده‌نێرێت و وه‌رده‌گیرێت، له‌ كۆنگره‌كه‌شدا كاتێك لایه‌نى خانه‌خوێ داواى وێنه‌یه‌ك له‌ توێژینه‌وه‌كه‌ى لێده‌كات، فلاش میمۆرییه‌ك ده‌كات به‌ لابتۆپه‌كه‌یه‌وه‌ و به‌وشێوه‌یه‌ش ده‌ستى به‌ هه‌موو فایل و داتاكانى ناوى ده‌گات به‌بێ ئه‌وه‌ى توێژه‌ره‌كه‌ ئاگادار بێت". 
له‌نێو كۆنگره‌ زانستییه‌كاندا كادرانى نووسینگه‌ى لێكۆڵینه‌وه‌ى فیدراڵى و ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى بڵاوده‌بنه‌وه‌، به‌جۆرێك كه‌ یه‌كێك له‌ كادره‌كانى پێشووى "ئێف بى ئاى" له‌باره‌ى ئه‌و كۆنگرانه‌وه‌ى له‌ ئه‌مریكا سازده‌كرێن ده‌ڵێت "ئه‌فسه‌ره‌ هه‌واڵگرییه‌ بیانییه‌كان هه‌وڵى به‌سه‌ربازگرتنى ئه‌مریكییه‌كان ده‌ده‌ن، ئێمه‌ش هه‌وڵى به‌سه‌ربازگرتنى هاووڵاتیانى ئه‌وان ده‌ده‌ین"، هه‌رچى ده‌زگاى هه‌واڵگریى ناوه‌ندیشه‌، به‌ زیاتر له‌ رێگایه‌ك كۆنگره‌كان ده‌قۆزێته‌وه‌، بۆ نمونه‌: ئه‌فسه‌ره‌كانى خۆى بۆ ئه‌و كۆنگرانه‌ ره‌وانه‌ ده‌كات و له‌ڕێگاى كۆمپانیاى وه‌همییه‌وه‌ له‌ واشنتۆن میواندارى ده‌كات تا كۆمه‌ڵگاى هه‌واڵگرى سوود له‌ دانایى كه‌سه‌ ئه‌كادیمییه‌كان وه‌ربگرن، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ى كۆنگره‌ى وه‌همى ساز ده‌كه‌ن به‌مه‌به‌ستى گه‌یشتن به‌و كه‌سانه‌ى بۆ جیابوونه‌وه‌ له‌ رژێمه‌ نه‌یاره‌كانى ئه‌مریكا ده‌ستده‌ده‌ن. 
هاوكات راپۆرته‌كه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ "سى ئاى ئه‌ى" چاودێرى ئه‌و كۆنگرانه‌ش ده‌كات كه‌ له‌سه‌رانسه‌رى جیهاندا ده‌به‌سترێن و ده‌ستنیشانى ئه‌و كه‌سانه‌ ده‌كات كه‌ پێى وایه‌ سوودیان لێ ده‌بینێت، بۆ نمونه‌: گه‌ر كۆنگره‌یه‌كى نێوده‌وڵه‌تى له‌باره‌ى پیتاندنى ناوه‌كییه‌وه‌ له‌ پاكستان ببه‌سترێت، ئه‌وا ده‌زگاكه‌ كادره‌ شاراوه‌كانى خۆى بۆ ره‌وانه‌ ده‌كات یان مامۆستایه‌كى زانكۆ به‌سه‌ربازده‌گرێت كه‌ له‌بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ به‌نیازبووه‌ به‌شداریى بكات تا زانیاریى له‌سه‌ر كۆنگره‌كه‌ به‌ده‌ست بهێنێت، خۆ ئه‌گه‌ر زانیشى كه‌ زانایه‌كى ئه‌تۆمى ئێرانى ئاماده‌ى كۆنگره‌كه‌ ده‌بێت، ئه‌وا ده‌یخاته‌ نێو ئه‌گه‌ره‌كانى به‌سه‌ربازگرتنى كۆنگره‌ى ساڵى ئاینده‌وه‌. 
به‌گوێره‌ى رۆژنامه‌كه‌، ده‌كرێت زانیارییه‌ هه‌ڵێنجراوه‌كانى نێو كۆنگره‌ زانستییه‌كان كاریگه‌ریى له‌سه‌ر سیاسه‌تى ده‌وڵه‌ت دروست بكات، به‌وپێیه‌ى پێشتر زانیاریى نێو كۆنگره‌كان جۆرج بوشى كوڕ و ئیداره‌كه‌ى قایل كردووه‌ به‌وه‌ى هێشتا سه‌دام حسێن په‌ره‌ به‌ چه‌كى كۆمه‌ڵكوژ ده‌دات له‌ عێراق، ئه‌وه‌بوو دواتریش روون بۆوه‌ كه‌ ئه‌وه‌ راست نییه‌. له‌وباره‌یه‌شه‌وه‌ ئه‌فسه‌رێكى پێشووى "سى ئاى ئه‌ى" به‌ناوى جۆن كریاكۆ له‌ یاداشته‌ بڵاوكراوه‌كانى ساڵى 2009یدا ده‌ڵێت "كادره‌كانمان تێبینى ئه‌وه‌یان كردبوو كه‌ زانا عێراقییه‌ پسپۆڕه‌كانى بوارى كیمیا و زینده‌وه‌رزانى له‌ كۆنگره‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا ئاماده‌ییان هه‌یه‌، له‌كاتێكدا ئاماده‌یى زانا ئه‌تۆمییه‌كان كه‌متر بووه‌، له‌ كۆنگره‌كانیشدا توێژینه‌وه‌یان پێشكه‌شكردووه‌ و گوێیان بۆ توێژینه‌وه‌ى خه‌ڵكانى دیكه‌ش هه‌ڵخستووه‌ و به‌چڕى تێبینییه‌كانى خۆیان تۆمار كردووه‌، پاشان گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌ بۆ ئوردون و له‌وێشه‌وه‌ بۆ عێراق". 
راپۆرته‌كه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ "ده‌كرێت هه‌ندێك له‌و سیخوڕانه‌ به‌هۆى نه‌بوونى بڕوانامه‌ له‌ بواره‌كانى كیمیا یان زینده‌وه‌رزانى یاخود وزه‌ى ئه‌تۆمه‌وه‌ ده‌رئه‌نجامى هه‌ڵه‌یان هه‌ڵێنجابێت، چونكه‌ ره‌نگه‌ به‌بێ بوونى ئه‌زموون، به‌هه‌ڵه‌ له‌ مادده‌ باسكراوه‌كان تێگه‌یشتبن یاخود خودى خۆیان ئاشكرا بووبن". 
به‌گوێره‌ى "جه‌ین كۆیڵ"یش بێت كه‌ له‌ماوه‌ى نێوان ساڵانى 1976 – 2006 له‌ ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى ئه‌مریكا كاریكردووه‌، كۆنگره‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كانى وزه‌ى ئه‌تۆم له‌ ڤییه‌نا سیخناخن له‌ ئه‌فسه‌رى هه‌واڵگرى، به‌جۆرێك كه‌ ره‌نگه‌ ژماره‌یان له‌ زانا راسته‌قینه‌كان زیاتر بێت، هاوكات ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ "ته‌نها یه‌ك كێشه‌ هه‌یه‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ گه‌ر یه‌كێك له‌ پیاوه‌كانى سى ئاى ئه‌ى بۆ كۆنگره‌یه‌كى ئاوها بنێریت، ئه‌وا پێویسته‌ له‌سه‌ر هه‌مان ئه‌و بابه‌ته‌ بدوێ كه‌ ئه‌وان قسه‌ى له‌سه‌ر ده‌كه‌ن، چونكه‌ ناكرێت بۆ نمونه‌ پسپۆڕێكى بوارى مێژوو بنێریت. ره‌نگه‌ یه‌كێكیش بڵێت من بڕوانامه‌ى دكتۆرام له‌ فیزیاى پلازمادا هه‌یه‌، به‌ڵام له‌ جیهانێكى بچووكى وه‌ك ئه‌وه‌ى ئه‌مڕۆدا گه‌ر بڵێیت من ده‌رچووى په‌یمانگاى فێرمى – یت له‌ شیكاگۆ، ئه‌وا پێده‌چێت كه‌سێك لێت بپرسێت ئایا تۆ بۆب یان فرێد یاخود سوزى ده‌ناسیت؟". 
بۆیه‌ له‌برى ئه‌وه‌ "كۆیڵ" پێشنیارى ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ ده‌بێت ده‌زگاكه‌ له‌ڕێگاى به‌شى سه‌رچاوه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كانه‌وه‌ مامۆستاى گونجاو بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ هه‌ڵببژێرێت، به‌وپێیه‌ى ئه‌و به‌شه‌ بایه‌خ به‌ لایه‌نى ناوخۆیى ده‌دات له‌ كارى نهێنیى ده‌زگاكه‌دا و په‌یوه‌ندیى له‌گه‌ڵ زۆرێك له‌ زاناكاندا هه‌یه‌، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ "كۆیڵ" ده‌ڵێت: گه‌ر ده‌زگاكه‌ زانیاریى ده‌ستكه‌وت له‌سه‌ر به‌ستنى كۆنگره‌یه‌ك له‌ ڤییه‌نا، ئه‌وا به‌ مامۆستایه‌كى زانكۆ بۆ نمونه‌ به‌ناوى "سمێس" ده‌ڵێت كه‌ ئاماده‌بوونه‌كه‌ى سروشتى ده‌بێت و ئه‌ویش پێیان راده‌گه‌یه‌نێت كه‌ ئاماده‌ى كۆنگره‌كه‌ ده‌بێت، له‌به‌رامبه‌ریشدا هه‌ركه‌س قسه‌ى له‌گه‌ڵ بكات ئاگادارى ده‌زگاكه‌ ده‌كاته‌وه‌، خۆ ئه‌گه‌ر چاویشى به‌ ئێرانییه‌ك كه‌وت، ئه‌وا لێى دوورناكه‌وێته‌وه‌. ئه‌گه‌ر مامۆستاكه‌ وتیشى ئاره‌زووى به‌شداریكردن ده‌كات به‌ڵام زانكۆكه‌ى تواناى دابینكردنى خه‌رجیى گه‌شته‌كه‌ى نییه‌، ئه‌وا ده‌زگاكه‌ بلیتێكى ئاست به‌رزى فڕۆكه‌ى بۆ ده‌سته‌به‌ر ده‌كات". 

پلانى "R" 
یه‌كێك له‌ پیاوانى پێشووى ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى ئه‌مریكا – كه‌ رۆژنامه‌نووسه‌كه‌ ناوى لێناوه‌ R – چۆنیه‌تى به‌سه‌ربازگرتنى زاناكان روونده‌كاته‌وه‌ و ده‌ڵێت: خۆنزیككردنه‌وه‌ له‌ كۆنگره‌یه‌كى ئه‌كادیمیدا وه‌ها ده‌ستپێده‌كات كه‌ به‌ڕێكه‌وت روویدابێت، هه‌روه‌ها ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ "گه‌لێك خه‌ڵكم له‌ كۆنگره‌كاندا به‌سه‌ربازگرتووه‌ و له‌و كاره‌شدا باش بووم و قورسیش نه‌بووه‌"، به‌جۆرێك كه‌ لیستى كۆنگره‌كانى پشكنیوه‌ و له‌نێویاندا كۆنگره‌یه‌كى هه‌ڵبژاردووه‌ و یه‌كێك له‌و زانایانه‌ى دیاریى كردووه‌ كه‌ ده‌كرێت سوودى هه‌بێت بۆیان و ئه‌گه‌رى هه‌بێت ئاماده‌ى كۆنگره‌كه‌ بێت، لانى كه‌میش دووجار له‌میانى كۆنگره‌كانى پێشوودا به‌شداریى كردبێت، تا دواجار "R" راهێنراوه‌كانى ده‌زگاى ئاسایشى نه‌ته‌وه‌یى و سى ئاى ئه‌ى رابسپێرێت به‌مه‌به‌ستى دروستكردنى دۆسیه‌یه‌ك له‌سه‌ر ئامانجه‌كه‌ و كۆكردنه‌وه‌ى زانیارى له‌سه‌ر ئه‌و زانكۆیه‌ى لێى خوێندووه‌ و مامۆستاكانى پێشووى و زانیاریى دیكه‌ى هاوشێوه‌. 
دواى ئه‌وه‌ "R" نامه‌یه‌ك ئاڕاسته‌ى نووسینگه‌ى سه‌رۆكى ده‌زگاكه‌ ده‌كات و تیایدا داواى خه‌رجیى گه‌شته‌كه‌ى لێده‌كات و كارێكى وه‌ها ده‌كات قسه‌كانى قایلكه‌ربن بۆئه‌وه‌ى ده‌زگاكه‌ پاره‌كه‌ى پێ بدات، هاوكات ئاگادارى ئه‌وه‌ش ده‌بێت كه‌ كادره‌كانى دیكه‌ى نزیك له‌ شوێنى به‌ستنى كۆنگره‌كه‌ له‌پاش بینینى نامه‌كه‌ نه‌وروژێن و هه‌وڵى ده‌ستگه‌یشتن به‌هه‌مان ئامانج نه‌ده‌ن. دواتر كار له‌سه‌ر چۆنیه‌تى گۆڕینى ناسنامه‌ى خۆى ده‌كات، كه‌ زۆربه‌ى كات ناسنامه‌ى بازرگانێك هه‌ڵده‌بژێرن، تا پاش ئه‌وه‌ ناوى كۆمپانیایه‌كى بۆ دابنێن و پێگه‌یه‌كى له‌نێو پێگه‌ ئاماده‌كراوه‌كاندا بۆ دابین بكه‌ن و كارتى خۆناسینى بۆ له‌چاپ بده‌ن، ئه‌وجا تۆمارى وه‌همى بۆ پسووڵه‌ و ژماره‌ى ته‌له‌فۆنه‌كان و كارتى دڵنیایى كۆمپانیا وه‌همییه‌كه‌ دروست بكه‌ن، سه‌باره‌ت به‌ ناویش، ئه‌وا ناوى یه‌كێك له‌و حه‌وت ناسنامه‌یه‌ هه‌ڵده‌بژێرێت كه‌ خۆى له‌پشتیانه‌وه‌ ده‌شارێته‌وه‌. 
نووسه‌ر ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ "R" زانا نه‌بووه‌ تا تواناى ئه‌وه‌ى هه‌بێت له‌گه‌ڵ یه‌كێك له‌ مامۆستایانى زانكۆدا باس له‌ گریمانه‌یه‌كى زانستى بكات، به‌ڵام شێوازه‌كه‌ى پشتى به‌ خۆ-دووره‌په‌رێزكردنى زۆرینه‌ى زاناكان و ره‌فتارى نامۆى كۆمه‌ڵایه‌تیان به‌ستووه‌، به‌جۆرێك كه‌ شوێن ئامانجه‌كه‌ كه‌وتووه‌ تا چووه‌ته‌ كوچه‌یه‌كى هۆڵه‌كه‌وه‌ و پاشان لێى پرسیوه‌ "تۆش وه‌كو من رقت له‌ قه‌ره‌باڵغییه‌؟" و دواتر لێى دووركه‌وتۆته‌وه‌. به‌گوێره‌ى "R" بێت، ده‌بێت ئه‌و چاوپێكه‌وتنه‌ سه‌رپێى بێت "واتا ته‌نها بۆئه‌وه‌یه‌ رووخسارى خۆت له‌ مێشكیدا بچه‌سپێنیت و نابێت كه‌سانى دیكه‌ش هه‌ست به‌وه‌ بكه‌ن، چونكه‌ ئه‌وه‌ هه‌ڵه‌ى كه‌سانى بێ ئه‌زموونه‌ كه‌ له‌به‌رده‌م چاوى خه‌ڵكدا قسه‌ له‌گه‌ڵ كه‌سى به‌ئامانجگیراودا بكه‌یت، له‌كاتێكدا ره‌نگه‌ له‌نێو ئه‌و خه‌ڵكه‌دا كه‌سانێك هه‌بن كه‌ له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌كه‌یه‌وه‌ بۆ چاودێریكردنى نێردرابن"، سه‌ره‌نجامیش ده‌وڵه‌ته‌كه‌یان له‌و ئاخاوتنه‌ ئاگاداربكه‌نه‌وه‌ و ئامانجه‌كه‌ دووچارى مه‌ترسى ببێته‌وه‌ و هه‌روه‌ها واى لێبێت ئاره‌زوو یاخود بیر له‌ هیچ كارێك نه‌كاته‌وه‌ كه‌ تۆ پێشنیارى ده‌كه‌یت بۆى. 
له‌باقیى پڕۆگرامى كۆنگره‌كه‌دا "R" ده‌سووڕێته‌وه‌ تا به‌ڕێكه‌وت له‌ هه‌موو ده‌رفه‌تێكدا چاوى به‌ ئامانجه‌كه‌ بكه‌وێت و جار له‌دواى جار زیاتر له‌ مێشكیدا بچه‌سپێت، بۆ نمونه‌ جارێك له‌ جاره‌كان پێى بڵێت وتارێكى نایابى له‌سه‌ر بابه‌تێك خوێندووه‌ته‌وه‌ به‌ڵام ناوى نووسه‌ره‌كه‌ى بیرچۆته‌وه‌، ئامانجه‌كه‌ش – به‌شه‌رمه‌وه‌ – پێى رابگه‌یه‌نێت كه‌ ئه‌و نووسه‌رى وتاره‌كه‌یه‌. 
دواى چه‌ند رۆژێكیش "R" ئامانجه‌كه‌ بۆ نێوه‌ڕۆخوان یاخود ئێواره‌خوانێك بانگهێشت بكات بۆئه‌وه‌ى كارێكى بۆ پێشنیار بكات و پێى رابگه‌یه‌نێت كه‌ ده‌یه‌وێت پاڵپشتیى كارێكى بكات. له‌وباره‌یه‌وه‌ "R" ده‌ڵێت: هه‌موو ئه‌و كه‌سه‌ ئه‌كادیمیانه‌ى چاوم پێیان كه‌وتووه‌ به‌رده‌وام به‌دواى رێگایه‌كدا ده‌گه‌ڕێن تا بڕه‌ پاره‌یه‌كیان ده‌ستبكه‌وێت بۆ ته‌واوكردنى توێژینه‌وه‌كه‌یان، واتا ئه‌وه‌ چه‌قى قسه‌كانیانه‌. 
به‌وشێوه‌یه‌ش دواتر له‌سه‌ر پڕۆژه‌كه‌ و تێچووه‌كه‌ى رێكده‌كه‌ون، كه‌ ئه‌وه‌ش به‌پێى وڵاتى ئه‌و زانایه‌ ده‌گۆڕێت، بۆ نمونه‌ به‌پێى قسه‌ى "R" بێت: پاكستانییه‌ك له‌ هه‌زاره‌وه‌ تاوه‌كو پێنج هه‌زار دۆلارى ده‌وێت، له‌كاتێكدا زانایه‌كى كۆرى زیاتر له‌وه‌ى پێویسته‌، هه‌ركاتێكیش ده‌زگاكه‌ پاره‌كه‌ى بۆ زانا بیانییه‌كه‌ خه‌رجكرد، ئه‌وا ده‌كه‌وێته‌ ژێر كۆنترۆڵى تۆوه‌ ته‌نانه‌ت گه‌ر ئاگادارى سه‌رچاوه‌ى پاره‌كه‌ش نه‌بێت، له‌به‌رئه‌وه‌ى ئاشكرابوونى ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌ له‌ وڵاته‌كه‌ى خۆى ده‌بێته‌ مایه‌ى له‌ده‌ستچوونى پیشه‌كه‌ى یان ژیانى زاناكه‌. 
كۆنگره‌كان به‌ڕاده‌یه‌ك كادرى هه‌واڵگرى راده‌كێشن، كه‌ ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى ئه‌مریكا ترسى ئه‌وه‌ى هه‌یه‌ كارى دوو هاوپیشه‌ى ده‌زگاكه‌ به‌هۆى راوكردنى هه‌مان نێچیره‌وه‌ دووچارى به‌ریككه‌وتن بێت، چونكه‌ به‌پێى وته‌ى یه‌كێك له‌ ئه‌فسه‌ره‌ پێشووه‌كانى هه‌واڵگرى بێت "به‌رده‌وام ئه‌وان له‌ رووداوى هاوشێوه‌دا وه‌ك لافاو بڵاوده‌بنه‌وه‌"، ئه‌م وتانه‌ش له‌ كتێبێكدا هاتووه‌ كه‌ ئه‌فسه‌ره‌كه‌ له‌ ساڵى 2008 له‌ژێر ناوى خوازراوى (ئیشمایل جۆنز)دا بڵاویكردۆته‌وه‌. 
له‌ یه‌كێك له‌ كۆنگره‌كاندا كه‌ ساڵى 2005 له‌ پاریس سازكراوه‌ و "جۆنز"یش پێشبینى ئه‌وه‌یكردووه‌ جێگایه‌كى نمونه‌یى بێت بۆ خڕبوونه‌وه‌ى زاناى وڵاتانى نه‌یار تیایدا، دووچارى بێ هیوایى بووه‌ كاتێك له‌هه‌مان ژووردا چاوى به‌ دووان له‌ كادرانى "سى ئاى ئه‌ى" كه‌وتووه‌، به‌جۆرێك كه‌ هه‌ردووكیان وه‌ك دوو مامۆستاى زانكۆ خۆیان ناساندووه‌ و ئه‌ویش خۆى لێیان حه‌شارداوه‌ تا له‌كاتى گه‌ڕان به‌دواى ناوى (سه‌رچاوه‌ى نوێ)دا نه‌یبینن، مه‌به‌ست له‌ سه‌رچاوه‌ش ئه‌و زانایانه‌یه‌ كه‌ له‌ وڵاتانى وه‌ك كۆریاى باكوور یان ئێران یان لیبیا یان روسیا یاخود چینه‌وه‌ هاتوون. 
له‌میانى یه‌كێك له‌ كۆنگره‌كانى تایبه‌ت به‌ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى ئه‌لیكترۆنیشدا له‌ زانكۆى جۆرج تاون، نووسه‌رى كتێبه‌كه‌ چاوى به‌ سه‌رۆكى به‌شى ئاسایشى ئه‌لیكترۆنى له‌ وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌ى ئه‌ڵمانیا ده‌كه‌وێت به‌ناوى "كارستن گایه‌ر"، له‌كاتى قسه‌كردنیشدا "گایه‌ر" پێى راده‌گه‌یه‌نێت: سه‌رسامه‌ به‌ ئاماده‌بوونى ئاشكراى هه‌واڵگرى له‌م كۆنگرانه‌دا، به‌وپێیه‌ى كادرانى چه‌ندین ده‌زگاى هه‌واڵگرى له‌ شوێنه‌كه‌دا ده‌سووڕێنه‌وه‌. 
ئه‌مه‌ش له‌كاتێكدا به‌ڕێوه‌به‌رى ده‌زگاى ئاسایشى نه‌ته‌وه‌یى ئه‌مریكا و نووسینگه‌ى لێكۆڵینه‌وه‌ى فیدراڵى له‌و كۆنگره‌یه‌دا كه‌ تیایدا باس له‌ قه‌ڵاچۆكردنى هێرشه‌ ئه‌لیكترۆنییه‌كان كراوه‌ ئاماژه‌یان به‌ چه‌ندین خاڵى گرنگداوه‌، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ى یه‌كێك له‌ دیارترین "كۆد – شكێن"ه‌كانى پێشووى ده‌زگاى ئاسایشى نه‌ته‌وه‌یى ئه‌مریكا و سه‌رۆكى پێشووى ئه‌نجوومه‌نى هه‌واڵگریى نه‌ته‌وه‌یى ئه‌مریكا و جێگرى وه‌زیرى ناوخۆى ئیتاڵیا و به‌ڕێوه‌به‌رى ناوه‌ندى لێكۆڵینه‌وه‌ نهێنییه‌كانى سه‌ربه‌ هه‌واڵگریى سوید – یش قسه‌یان تێدا كردووه‌. به‌پێى باجى هه‌ڵواسراوى ئاماده‌بووانیش بێت، حه‌وت سه‌د كه‌س ئاماده‌ى كۆنگره‌كه‌ بوون، زۆرینه‌شیان یان سه‌ربه‌ حكومه‌تى ئه‌مریكا یان باڵیۆزخانه‌ بیانییه‌كان یاخود ئه‌و كۆمپانیا و به‌ڵێنده‌رانه‌ بوون كه‌ له‌بواره‌كه‌دا كاریان كردووه‌. 
نووسه‌رى كتێبه‌كه‌ش ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ وا ده‌رنه‌ده‌كه‌وت ئاماده‌ییه‌ هه‌واڵگرییه‌كه‌ له‌و كۆنگره‌یه‌دا ئاشكرابووبێت، چونكه‌ به‌فه‌رمى 40 ده‌وڵه‌ت له‌ كۆنگره‌كه‌دا به‌شداربوون، هه‌ر له‌ به‌رازیله‌وه‌ بۆ سڕبیا و تا ده‌گاته‌ سریلانكا، سه‌ربارى ئه‌وه‌شى روسیا به‌فه‌رمى ئاماده‌ى كۆنگره‌كه‌ نه‌بوو، به‌ڵام نووسه‌ر ده‌ڵێت له‌ به‌له‌كۆنه‌ى باڵه‌خانه‌كه‌ چاوم به‌ گه‌نجێكى زه‌عیفكه‌لانه‌ كه‌وت، كه‌ جانتایه‌كى به‌ده‌سته‌وه‌ بوو و گوێى له‌ گفتووگۆكانى كۆنگره‌كه‌ ده‌گرت، كاتێكیش لێى نزیكبوومه‌وه‌ و خۆم ناساند، پرسیارم له‌باره‌ى ناویه‌وه‌ لێكرد، گه‌نجه‌كه‌ش له‌ وه‌ڵامدا وتى "ئه‌لیكسانده‌ر" پاش ئه‌وه‌شى بۆ ماوه‌یه‌ك بێده‌نگ بوو، ئه‌وجا ناوى باوكى وت "بلوسۆڤ"، كاتێكیش پرسیارى ئه‌وه‌م لێكرد "ئاخۆ كۆنگره‌كه‌ى به‌دڵه‌؟" گه‌نجه‌كه‌ به‌نه‌خێر وه‌ڵامى دامه‌وه‌ وه‌ك هه‌وڵێك بۆئه‌وه‌ى پرسیارى زیاترى لێ نه‌كه‌م، دواتر وتى "من له‌ باڵیۆزخانه‌ى روسیا كار ده‌كه‌م و هیچ را و بۆچوونێكم نییه‌، من ته‌نها حه‌زده‌كه‌م فێربم، ئه‌وه‌ هه‌موو بابه‌ته‌كه‌یه‌"، لاى خۆیشیه‌وه‌ نووسه‌رى كتێبه‌كه‌ كارتێكى خۆناسینى پێده‌دات و له‌به‌رامبه‌ردا داواى كارتى گه‌نجه‌كه‌ش ده‌كات، به‌ڵام پێى راده‌گه‌یه‌نێت كه‌ ئه‌و ته‌نها بۆ یه‌ك مانگ هاتووه‌ و هێشتا كارته‌كه‌ى ته‌واو نه‌بووه‌، كاتێكیش نووسه‌ر پرسیارى كاره‌كه‌ى لێده‌كات له‌ناو باڵیۆزخانه‌ى روسیادا، گه‌نجه‌كه‌ ته‌ماشاى سه‌عاته‌كه‌ى ده‌ستى ده‌كات و ده‌ڵێت "ببوره‌، ده‌بێت بڕۆم". 

مامۆستایه‌كى زانكۆ و كادرێكى "سى ئاى ئه‌ى"
نووسه‌رى راپۆرته‌كه‌ ده‌چێته‌ سه‌ر باسى مامۆستایه‌كى زانكۆ به‌ناوى "جۆن بۆس" كه‌ هه‌ندێكجار سى ئاى ئه‌ى بۆ قسه‌كردن له‌ كۆنگره‌كاندا به‌كاریده‌هێنێت، ئه‌مه‌ش له‌كاتێكدا كه‌ ناوى ده‌زگاكه‌ له‌ هیچكام له‌ بانگهێشتنامه‌كان یاخود خشه‌ى كاره‌كاندا ده‌رناكه‌وێت، به‌ڵكو ته‌نها ناوى كۆمپانیایه‌ك له‌ واشنتۆن ده‌رده‌كه‌وێت به‌وه‌ى كۆمه‌كى كۆنگره‌كه‌ ده‌كات، به‌جۆرێك كه‌ ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى ئه‌مریكا به‌بێ ئه‌وه‌ى رۆڵى دیار بێت كارئاسانى بۆ توێژه‌ران ده‌كات به‌شداریى بكه‌ن و كاره‌كانیشیان بۆ ده‌خاته‌ ژیاننامه‌كه‌یانه‌وه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ى باس له‌وه‌ بكرێت كه‌ هه‌ماهه‌نگییان له‌گه‌ڵ "سى ئاى ئه‌ى" كردووه‌، به‌وپێیه‌ى ئه‌وه‌ له‌ هه‌ندێك له‌ هاوپیشه‌كانیان یاخود له‌و وڵاتانه‌ى توێژینه‌وه‌كانى تێدا ده‌كه‌ن دووریان ده‌خاته‌وه‌. 
"جۆن بۆس" مامۆستاى زانستى سیاسییه‌ له‌ زانكۆى باكوورى ته‌كساس و پسپۆڕه‌ له‌ دیراسه‌كردنى ئه‌مریكاى لاتیندا، ئه‌و ناوچه‌یه‌ى مێژوو فێرى به‌رپرسه‌كانى كردووه‌ ئاگایان له‌خۆیان بێت له‌ "سى ئاى ئه‌ى". له‌ ئاخاوتنێكى پێشووى "بۆس"دا له‌گه‌ڵ نووسه‌رى راپۆرته‌كه‌، ده‌ڵێت: گه‌ر ده‌ته‌وێت بگه‌ڕێیته‌وه‌ بۆ ئه‌مریكاى لاتین، ئه‌وا نابێت له‌ ژیاننامه‌كه‌تدا ئه‌و جۆره‌ توێژینه‌وانه‌ ده‌ربكه‌ون، واتا كاتێك كه‌ ده‌چیته‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كه‌وه‌ و له‌ ژیاننامه‌كه‌تدا هیچ به‌رپرسێكى هه‌واڵگری یاخود سه‌ربازى ناویان نه‌هاتبوو، ئه‌وا ناڕه‌حه‌تى له‌كۆڵ به‌شداربووان ده‌كه‌یته‌وه‌، چونكه‌ له‌ كۆمه‌ڵگاى ئه‌كادیمیدا هه‌ندێك دژایه‌تى هه‌یه‌ به‌رامبه‌ر به‌و بابه‌ته‌، بۆیه‌ كاتێك ده‌چمه‌ ئه‌و كۆنگرانه‌وه‌ كه‌ تایبه‌تن به‌ دیراسه‌كردن له‌ ئه‌مریكاى لاتین، باس له‌وه‌ ناكه‌م له‌ كۆنگره‌یه‌كدا بووم كه‌ له‌لایه‌ن ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى ئه‌مریكاوه‌ سازكراوه‌.  
به‌پێى راپۆرته‌كه‌ ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى ئه‌مریكا كۆنگره‌ له‌باره‌ى سیاسه‌تى ده‌ره‌كییه‌وه‌ سازده‌كات تا شرۆڤه‌كاره‌كانى لێوه‌ى فێرببن، ئه‌وانه‌ى زۆربه‌ى كات له‌و توێژه‌رانه‌ زیاتر رۆده‌چنه‌ ناو ورده‌كاریى نهێنییه‌وه‌ كه‌ وێنه‌ گه‌وره‌كه‌ ده‌بینن و سه‌رچاوه‌ به‌رده‌سته‌كان ده‌خه‌نه‌ پێش چاوى خه‌ڵكى، بۆ نمونه‌ ده‌زگاكه‌ بڕى هه‌زار دۆلار ده‌به‌خشێته‌ توێژه‌ره‌ به‌شداربووه‌كان، هه‌روه‌ها خه‌رجییه‌كان ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆى، تا توێژه‌ره‌كان وته‌ى خۆیان پێشكه‌ش بكه‌ن و پاشان پرسیارى به‌دوادا بێت و دانیشتنه‌كه‌ وه‌ك هه‌ر چاوپێكه‌وتنێكى ئه‌كادیمیى ئاسایى لێ بێت، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ى زۆربه‌ى ئاماده‌بووان له‌سه‌ر ئه‌و باجانه‌ى هه‌ڵیده‌واسن ته‌نها ناوى یه‌كه‌میان ده‌نووسرێت، كه‌ زۆربه‌ى كات ئه‌وانه‌ شرۆڤه‌كارى "سى ئاى ئه‌ى"ن. 
له‌نێو ئه‌و 10 كۆنگره‌یه‌ى به‌درێژایى چه‌ندین ساڵ "جۆن بۆس" ئاماده‌ى بووه‌، ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى یان نووسینگه‌ى به‌ڕێوه‌به‌رى ده‌زگاى ئاسایشى نه‌ته‌وه‌یى ته‌نها كۆنگره‌یه‌ك یان دووانیان به‌شێوه‌یه‌كى راسته‌وخۆ سازكردووه‌ و ئیدى ئه‌وانى دیكه‌ له‌لایه‌ن كۆمپانیاى "سێنترا تێكنۆلۆجى"ه‌وه‌ سازكراون، ئه‌و كۆمپانیایه‌ى كۆنگره‌كانى "سى ئاى ئه‌ى" به‌ڕێوه‌ده‌بات، به‌جۆرێك كه‌ ده‌زگاكه‌ كۆمه‌كى ده‌كات و لیستى ئه‌و به‌شداربووانه‌ى پێ ده‌دات كه‌ دواتر له‌ ناوه‌ندى كۆنگره‌كانى "سێنترا" له‌ شارى ئارلینگتۆن له‌ ویلایه‌تى ڤێرجینیا كۆده‌بنه‌وه‌. 
مامۆستاى سیاسه‌تى نێوده‌وڵه‌تى له‌ زانكۆى كۆڵۆمبیا "رۆبێرت جێرڤس" كه‌ بۆ ماوه‌یه‌كى دوور راوێژكارى سى ئاى ئه‌ى بووه‌، به‌ نووسه‌رى راپۆرته‌كه‌ ده‌ڵێت: گه‌ر ته‌نها كه‌مێكیش بزانیت، ئه‌وا كاتێك چاوت به‌ كۆنگره‌كانى "سێنترا" ده‌كه‌وێت ده‌زانیت كه‌ ئه‌گه‌رى زۆره‌ كۆنگره‌ى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى یان ئاسایشى نه‌ته‌وه‌یى بێت، به‌وپێیه‌ى ئه‌وان وا هه‌ست ده‌كه‌ن كه‌ شاردنه‌وه‌ى هه‌ندێك كه‌سى ئه‌كادیمى كارێكى به‌سووده‌. 
كۆمپانیاى "سێنترا تێكنۆلۆجى" له‌به‌رامبه‌ر گرێبه‌ستى حكومیدا 200 ملیۆن دۆلارى ده‌ستكه‌وتووه‌، كه‌ 40 ملیۆن دۆلارى له‌لایه‌ن سى ئاى ئه‌ى –ه‌وه‌ بووه‌ تا له‌ڕووى ئیدارییه‌وه‌ پاڵپشتى بكات، وه‌ك كۆكردنه‌وه‌ و بڵاوكردنه‌وه‌ى بروسكه‌ و به‌ڵگه‌نامه‌ نهێنییه‌كان له‌پێناو به‌دواداچوونى لیژنه‌ى هه‌واڵگریى كۆنگرێس بۆ به‌رنامه‌ى ئه‌شكه‌نجه‌دانى ده‌زگاكه‌. 
جێگاى باسیشه‌ دامه‌زرێنه‌ر و سه‌رۆكى جێبه‌جێكارى كۆمپانیاكه‌ "هارۆڵد رۆزنبام"یش راوێژكارى سى ئاى ئه‌ى بووه‌ له‌بوارى زانست و ته‌كنه‌لۆژیادا، هاوكات جێگرى سه‌رۆكى كۆمپانیاكه‌ "ریك بۆسكى" سه‌رۆكى به‌شى دوورگه‌ى كۆریا بووه‌ له‌ هه‌واڵگریى پنتاگۆن، هه‌روه‌ها جێگرى سه‌رۆكى كۆمپانیاكه‌ بۆ كاروبارى توێژینه‌وه‌ "جه‌یمس هاریس" بۆ ماوه‌ى 22 ساڵ به‌ڕێوه‌به‌رى به‌رنامه‌ شیكارییه‌كانى سى ئاى ئه‌ى بووه‌، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ى به‌ڕێوه‌به‌رى به‌شى په‌یوه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كانى كۆمپانیاكه‌ "پێگى لایه‌نس" بۆ ماوه‌یه‌كى دوور یه‌كێك له‌ ئه‌فسه‌ر و به‌ڕێوه‌به‌ره‌كانى سى ئاى ئه‌ى بووه‌، هه‌رچى به‌ڕێوه‌به‌رى به‌شى شیكاریى كۆمپانیاكه‌ "ده‌یڤد كانین"یشه‌، بۆ ماوه‌ى 31 ساڵ شرۆڤه‌كارى سى ئاى ئه‌ى بووه‌. 
نووسه‌رى راپۆرته‌كه‌ ده‌چێته‌ لاى مامۆستایه‌كى زانستى سیاسى له‌ زانكۆى ئیندیانا، كه‌ ئه‌ویش هاوشێوه‌ى "جۆن بۆس" له‌ زۆرێك له‌ كۆنگره‌كانى سێنترا تێكنۆلۆجیدا قسه‌ى كردووه‌، مامۆستاكه‌ ده‌ڵێت "هه‌موو ئه‌وانه‌ى له‌ سێنترا – دا كاریان كردووه‌، له‌ڕاستیدا ده‌زانن كه‌ كار بۆ حكومه‌تى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان ده‌كه‌ن، خۆ ئه‌گه‌ر بشڵێن كار بۆ هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى ئه‌مریكا ده‌كه‌ن ئه‌وا كه‌سانى دیكه‌ تووشى دڵه‌ڕاوكێ ده‌كه‌ن، به‌ڵام من بابه‌ته‌كه‌ له‌به‌رده‌م هاوپیشه‌كانمدا ناشارمه‌وه‌، گه‌ر به‌وه‌ش بێزاربن، به‌لامه‌وه‌ گرنگ نییه‌، چونكه‌ من هاووڵاتیه‌كى ئه‌مریكیم و هه‌ست ده‌كه‌م پێویسته‌ له‌سه‌رم باشترین هاریكارى پێشكه‌شى حكومه‌ته‌كه‌م بكه‌م". 
هاوكات زانایه‌كى دیكه‌ش چوار وانه‌ى له‌گه‌ڵ كۆمپانیاى "سێنترا"دا به‌ كۆمه‌ڵێك زاناى نه‌ناسراو وتووه‌ و نه‌شیزانیوه‌ كه‌ ئه‌و زانایانه‌ سه‌ربه‌ "سى ئاى ئه‌ى"ن تا ئه‌وكاته‌ى تێبینى ئه‌وه‌یكردووه‌ هه‌ندێك له‌ ئاماده‌بووان له‌سه‌ر باجه‌كانیان ته‌نها ناوى یه‌كه‌میان نووسراوه‌، بگره‌ زانایه‌ك یان دووانى له‌وانه‌ بینیوه‌ له‌ كۆنگره‌یه‌كى ئه‌كادیمیدا كه‌ هیچ باجێكیان هه‌ڵنه‌واسیوه‌ و له‌نێو لیستى ئاماده‌بووانیشدا نه‌بوون. 
له‌پێناو سڕینه‌وه‌ى په‌یوه‌ندیى خۆیشى به‌ ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى ئه‌مریكاوه‌، كۆمپانیاى "سێنترا" له‌ساڵى 2015دا ژیاننامه‌ى به‌ڕێوه‌به‌ره‌كانى له‌سه‌ر پێگه‌ى ئه‌لیكترۆنى خۆى لابردووه‌، دیارترین ئه‌و ده‌زگایانه‌شى كه‌ له‌نێو لیستى كڕیاره‌كانیدا بوون، بریتى بوون له‌ وه‌زاره‌تى ئاسایشى ناوخۆیى و نووسینگه‌ى لێكۆڵینه‌وه‌ى فیدراڵى و سوپا و شانزه‌ دامه‌زراوه‌ى فیدراڵى دیكه‌، به‌بێ ئه‌وه‌ى ناوى "سى ئاى ئه‌ى" هاتبێت، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ نووسه‌رى راپۆرته‌كه‌ ده‌ڵێت كاتێك له‌ سه‌رۆكى كۆمپانیاكه‌ پرسیار كراوه‌ ده‌رباره‌ى ئه‌وه‌ى ئاخۆ كۆمپانیاكه‌ كۆنگره‌ بۆ ئه‌و ده‌زگایه‌ش ساز ده‌كات یان نا؟ پێى راگه‌یاندووه‌: تۆ په‌یوه‌ندیت به‌كه‌سى هه‌ڵه‌وه‌ كردووه‌، ئێمه‌ هیچ په‌یوه‌ندییه‌كمان به‌و بابه‌ته‌وه‌ نییه‌. 
كاتێكیش نووسه‌رى راپۆرته‌كه‌ سه‌ردانى باره‌گاى كۆمپانیاكه‌ى له‌ ویلایه‌تى "ماساشوستس" كردووه‌، له‌ فۆڕمى چوونه‌ژووره‌وه‌كه‌دا داواى لێكراوه‌ ره‌گه‌زنامه‌كه‌ى و هۆكارى سه‌ردانه‌كه‌ى روون بكاته‌وه‌، جا نهێنى بێت یاخود نا، پاشان كارمه‌ندى پێشوازییه‌كه‌ به‌ڕێوه‌به‌رى سه‌رچاوه‌ مرۆییه‌كانى به‌ناوى "دایان كۆڵپیتس" بانگكردووه‌ و ئه‌ویش – به‌پێى وته‌ى نووسه‌ر بێت – به‌ڕێزه‌وه‌ گوێى بۆ راگرتووه‌ و دواى ئاگاداركردنه‌وه‌ى سه‌رۆكى كۆمپانیاكه‌ پێیان راگه‌یاندووه‌: سێنترا هیچ قسه‌یه‌ك له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ ناكات و به‌ڕاشكاوى بڵێین كڕیاره‌كانمان نایانه‌وێت قسه‌ بۆ راگه‌یاندن بكه‌ین. 

جیابوونه‌وه‌ له‌ به‌رامبه‌ر بڕوانامه‌ى دكتۆرادا
كۆنگره‌ زانستییه‌كان به‌ رێگاى ئه‌و زانا ئێرانیانه‌ هه‌ژمار ده‌كرێن كه‌ ئاره‌زووى هه‌ڵهاتن به‌ره‌و خۆرئاوا ده‌كه‌ن، لاى خۆیشیه‌وه‌ "سى ئاى ئه‌ى" ئه‌و خاڵه‌ لاوازه‌ى قۆستۆته‌وه‌. نووسه‌رى راپۆرته‌كه‌ش ده‌ڵێت: ده‌یڤد ئاڵبرایت له‌ په‌یمانگاى زانست و ئاسایشى نێوده‌وڵه‌تى پێى راگه‌یاندووه‌ كه‌ حكومه‌تى ئه‌مریكى پاره‌یه‌كى ئێجگار زۆرى بۆ ئه‌و هه‌وڵه‌ نهێنییانه‌ خه‌رجكردووه‌ كه‌ ئامانج لێیان په‌كخستنى به‌رنامه‌ى په‌ره‌پێدانى چه‌كى ئه‌تۆمى ئێرانى بووه‌، یه‌كێك له‌و هه‌وڵانه‌ش ئۆپه‌راسیۆنى "بره‌ین دره‌ین"ـى سى ئاى ئه‌یه‌ كه‌ هانى گه‌وره‌ زانایانى وزه‌ى ئه‌تۆمى ئێرانییان داوه‌ جیاببنه‌وه‌. 
به‌پێى وته‌ى ئه‌فسه‌رێكى پێشووى هه‌واڵگریش بێت، به‌هۆى ئه‌وه‌ى گه‌یشتن به‌و زانایانه‌ له‌ ئێران كارێكى قورس بووه‌، سى ئاى ئه‌ى له‌ڕێگاى به‌ستنى كۆنگره‌ له‌ وڵاتانى دۆستى ئێران یان وڵاتانى بێ لایه‌ن ئه‌و زانایانه‌ى هه‌ڵگێڕاوه‌ته‌وه‌، به‌جۆرێك كه‌ پاش راوێژكردن به‌ ئیسرائیل، ده‌زگاكه‌ بابه‌تێكى هه‌ڵبژاردووه‌ و دواتر له‌ڕێگاى نێوه‌ندگیرێكه‌وه‌ – كه‌ زۆربه‌ى كات كه‌سێكى بازرگانه‌ – كۆنگره‌یه‌كى له‌ دامه‌زراوه‌یه‌كى به‌ناوبانگدا سازكردووه‌ و به‌ناوى ئه‌و بازرگانه‌وه‌ به‌ 500 هه‌زار دۆلار تاوه‌كو یه‌ك ملیۆن دۆلار كۆمه‌كى كۆنگره‌كه‌ى كردووه‌. 
ره‌نگه‌ ئه‌و بازرگانه‌ش كۆمپانیایه‌كى ئه‌لیكترۆنى هه‌بێت یاخود "سى ئاى ئه‌ى" كۆمپانیایه‌كى وه‌همى بۆ دامه‌زراندبێت تا پاڵپشتییه‌كه‌ى به‌لاى ئه‌و دامه‌زراوه‌یه‌ى ئاگادارى یاریى ده‌زگاكه‌ نییه‌ بابه‌تێكى لۆژیكى بێت، له‌وباره‌یه‌شه‌وه‌ ئه‌فسه‌رێكى پێشووى ده‌زگاكه‌ ده‌ڵێت "تا كه‌سه‌ ئه‌كادیمییه‌كان كه‌متر ئاگایان له‌ بابه‌ته‌كه‌ بێت، هه‌مووان زیاتر پارێزراو ده‌بن"، هه‌رچى نێوه‌ندگیره‌كه‌شه‌، ئه‌وا ده‌زانێت كه‌ یارمه‌تى سى ئاى ئه‌ى ده‌دات، به‌ڵام نازانێت هۆكاره‌كه‌ى چییه‌ و ده‌زگاكه‌ش ته‌نها یه‌كجار داواى یارمه‌تى لێده‌كات. 
 كۆنگره‌كه‌ش لایه‌نێك له‌ لایه‌نه‌كانى فیزیاى ئه‌تۆمى ده‌خاته‌ به‌ر باس و لێوان لێو ده‌بێت له‌و ورده‌كارییانه‌ى بۆ هه‌ر توێژینه‌وه‌یه‌كى ئێرانیى به‌ئامانجگیراو جێگاى بایه‌خ ده‌بێت. جگه‌ له‌وه‌ى زۆربه‌ى كاتیش زانا ئه‌تۆمییه‌كان مامۆستاى زانكۆن و به‌پێى گوزارشتى نووسه‌ریش بێت وه‌ك مامۆستایانى دیكه‌ى زانكۆ ئه‌وانیش حه‌زیان به‌ ده‌عوه‌ت و ده‌عوه‌تكارییه‌، به‌جۆرێك كه‌ حكومه‌ته‌كانیان هه‌ندێكجار رێگایان پێده‌ده‌ن به‌پاسه‌وانه‌وه‌ گه‌شت بكه‌ن تا له‌پاڵ بانگه‌شه‌ى سیاسیدا به‌ تازه‌ترین توێژینه‌وه‌كان ئاشنابن و چاویان به‌ دروستكه‌رانى ته‌كنه‌لۆژیاى نوێ بكه‌وێت. 
رۆژنامه‌نووسى ئیسرائیلى "رۆنن بۆرجمان" به‌ نووسه‌رى راپۆرته‌كه‌ ده‌ڵێت: ئێرانییه‌كان پێیان وایه‌ سوود له‌ ره‌وانه‌كردنى زاناكان بۆ ئه‌و كۆنگرانه‌ ده‌بینن كه‌ ده‌رباره‌ى به‌كارهێنانى ئاشتیانه‌ى وزه‌ى ئه‌تۆم ساز ده‌كرێن، بۆیه‌ ده‌كرێت بڵێن به‌ڵێ زاناكانمان بۆ كۆنگره‌كان ده‌نێرین تا ته‌كنه‌لۆژیاى مه‌ده‌نى بۆ مه‌رامى مه‌ده‌نى به‌كاربهێنین. جێگاى باسیشه‌ "بۆرجمان" نووسه‌رى كتێبى (جه‌نگى نهێنیى له‌گه‌ڵ ئێران)ه‌ و كار بۆ نووسینه‌وه‌ى مێژووى ده‌زگاى مۆسادى ئیسرائیلى ده‌كات. 
سه‌باره‌ت به‌ ئه‌فسه‌رى ده‌زگاى هه‌واڵگرى ناوه‌ندیى ئه‌مریكاش، ره‌نگه‌ بۆ به‌شداریكردن له‌ كۆنگره‌یه‌كى هاوشێوه‌دا خۆى بكاته‌ خوێندكار یان راوێژكارى هونه‌ریى. یه‌كه‌م كاریشى دوورخستنه‌وه‌ى پاسه‌وان ده‌بێت له‌ زانا به‌ئامانجگیراوه‌كه‌، كه‌ جارێكیان دوورخستنه‌وه‌ى پاسه‌وانه‌كان له‌ڕێگاى ژه‌هراویكردنى ژه‌مه‌ خواردنیانه‌وه‌ بووه‌ له‌لایه‌ن كرێكاره‌ به‌سه‌ربازگیراوه‌كانى چێشتخانه‌ى ئه‌و جێگایه‌وه‌ كۆنگره‌كه‌ى تێدا به‌ستراوه‌، به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ پاسه‌وانه‌كان به‌هۆى رشانه‌وه‌ و سكچوونه‌وه‌ له‌ جووڵه‌ كه‌وتوون. 
خۆ ئه‌گه‌رى كادره‌ هه‌واڵگرییه‌كه‌ش به‌ختى هه‌بێت، ئه‌وا بۆ چه‌ند خوله‌كێك به‌ته‌نها چاوى به‌ زاناكه‌ ده‌كه‌وێت تا پێشنیارێكى بخاته‌ به‌رده‌م. به‌ڵام پێشتر له‌ڕێگاى خوێندنه‌وه‌ى دۆسیه‌كه‌ى و ره‌وانه‌كردنى زاناى به‌سه‌ربازگیراو بۆ خۆنزیككردنه‌وه‌ له‌ زانا به‌ئامانجگیراوه‌كه‌ چاو به‌ زانیارییه‌كانى په‌یوه‌ست به‌ ئێرانییه‌كه‌ ده‌خشێنێته‌وه‌ تا له‌كاتى گومانكردنى زاناكه‌ به‌وه‌ى كادره‌كه‌ سه‌ربه‌ "سى ئاى ئه‌ى"ه‌، بۆى بسه‌لمێنێت كه‌ هه‌موو شتێك ده‌رباره‌ى ئه‌و زانایه‌ ده‌زانێت ته‌نانه‌ت نهێنییه‌ سۆزدارییه‌كانیشى، بۆ نمونه‌: جارێكیان یه‌كێك له‌ ئه‌فسه‌ره‌ هه‌واڵگرییه‌كان به‌ زانایه‌كى به‌ئامانجگیراوى راگه‌یاندبوو كه‌ ده‌زانێت هه‌ردوو تۆوڕژێنه‌كه‌ى دووچارى شێرپه‌نجه‌ بوون و به‌وهۆیه‌شه‌وه‌ تۆوڕژێنى لاى چه‌پى له‌ده‌ستداوه‌. 
هه‌ندێكجاریش ئه‌گه‌رى هه‌یه‌ زاناكه‌ له‌ جیابوونه‌وه‌كه‌ى پاشگه‌زببێته‌وه‌ و له‌پاش رێككه‌وتن هه‌ڵبێت، له‌وباره‌یه‌شه‌وه‌ یه‌كێك له‌ ئه‌فسه‌رانى پێشووى هه‌واڵگرى به‌ نووسه‌رى راپۆرته‌كه‌ ده‌ڵێت "هه‌میشه‌ پرۆسه‌ى به‌سه‌ربازگرتنى ئامانجێك چه‌ندباره‌ ده‌كه‌ینه‌وه‌". بۆیه‌ هه‌ركه‌ زاناكه‌ سوارى ئۆتۆمبیل بوو به‌ره‌و فڕۆكه‌خانه‌، ده‌زگاى سى ئاى ئه‌ى به‌هه‌ماهه‌نگى له‌گه‌ڵ ده‌زگا هه‌واڵگرییه‌ هاوپه‌یمانه‌كاندا ده‌ستده‌كات به‌ دابینكردنى به‌ڵگه‌نامه‌ و ڤیزا بۆى، هاوكات كه‌مته‌رخه‌میش ناكات له‌ هێنانى هاوسه‌ره‌كه‌ى و منداڵه‌كانى بۆ ئه‌مریكا، كه‌ له‌وێ نیشته‌جێى جێگایه‌كى نوێیان ده‌كه‌ن و خزمه‌تگوزارییه‌كى درێژخایه‌ن بۆ خۆیان و خێزانه‌كانیان فه‌راهه‌م ده‌كه‌ن، به‌ خه‌رجكردنى تێچووى خوێندنى زانكۆ و پاش زانكۆشه‌وه‌. 
نووسه‌رى راپۆرته‌كه‌ له‌زارى یه‌كێك له‌ ئه‌فسه‌ره‌ به‌شداربووه‌كانى ئه‌و ئۆپه‌راسیۆنه‌وه‌ رایده‌گه‌یه‌نێت كه‌ ژماره‌ى ئه‌و زانایانه‌ى له‌ڕێگاى كۆنگره‌ زانستییه‌كان و رێگاى تره‌وه‌ جیابوونه‌ته‌وه‌، به‌س بووه‌ بۆ ئه‌وه‌ى به‌رنامه‌ى په‌ره‌پێدانى چه‌كى ئه‌تۆمى ئێرانى په‌كبخه‌ن، به‌وپێیه‌ى ده‌ڵێت "ئه‌ندازیارێكى پیتاندنى ناوه‌كیى سه‌ربه‌ به‌رنامه‌ى په‌ره‌پێدانى چه‌كى ئه‌تۆمى ئێرانى به‌یه‌ك مه‌رج قایل بووه‌ به‌وه‌ى جیاببێته‌وه‌، مه‌رجه‌كه‌شى ئه‌وه‌بووه‌ كه‌ دكتۆرا له‌ زانكۆى ماساشوستس بۆ ته‌كنه‌لۆژیا به‌ده‌ستبهێنێت. 
به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ ئه‌ندازیاره‌كه‌ بڕوانامه‌كانى له‌گه‌ڵ خۆى هه‌ڵنه‌گرتووه‌ كاتێك هه‌ڵهاتووه‌، بۆیه‌ سه‌ره‌تا زانكۆكه‌ ره‌تیكردۆته‌وه‌، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌زگاى سى ئاى ئه‌ى پێداگریى كردووه‌ له‌سه‌ر وه‌رگرتنى، لاى خۆیشیه‌وه‌ زانكۆكه‌ ویستوویه‌تى دڵى ده‌زگاكه‌ رابگرێت، بۆیه‌ مه‌رجى ئه‌وه‌ى داناوه‌ زاناكه‌ تاقیكردنه‌وه‌ى قبووڵكردن ئه‌نجام بدات، به‌وشێوه‌یه‌ش ژماره‌یه‌ك مامۆستا خۆیان بۆ ئاماده‌كردووه‌ و پرسیار – بارانیان كردووه‌، له‌ به‌رامبه‌ریشدا زانا ئێرانییه‌كه‌ له‌ تاقیكردنه‌وه‌كه‌دا سه‌ركه‌وتنى به‌ده‌ستهێناوه‌ و زانكۆكه‌ش بڕوانامه‌ى دكتۆراى پى به‌خشیووه‌. 
له‌كاتێكیشدا كه‌ ئیداره‌ى زانكۆكه‌ نكۆڵى له‌وه‌ ده‌كه‌ن ئاگادارى ورده‌كاریى بابه‌تێكى له‌و شێوه‌یه‌ بن، به‌جۆرێك كه‌ سه‌رۆكى به‌شى ئه‌ندازیاریى میكانیك "گانگ شین" ده‌ڵێت: به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ئاگام له‌و بابه‌ته‌ نییه‌، كه‌چى دووان له‌ كه‌سه‌ ئه‌كادیمییه‌كان جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌و چیرۆكه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌، یه‌كێك له‌وانیش مامۆستاى ئه‌ندازیاریى نه‌وته‌ له‌ زانكۆى باشوورى كالیفۆرنیا به‌ناوى "موحه‌ممه‌د سهێمى" و كار له‌سه‌ر په‌ره‌سه‌ندنى ئه‌تۆمى و سیاسیى ئێران ده‌كات و به‌ نووسه‌رى راپۆرته‌كه‌ى راگه‌یاندووه‌ كه‌ جیابۆوه‌یه‌كى به‌رنامه‌ ئه‌تۆمییه‌كه‌ى ئێران بڕوانامه‌ى دكتۆراى له‌ ئه‌ندازیاریى میكانیك له‌ زانكۆى ماساشوستس به‌ده‌ستهێناوه‌، هاوكات مامۆستایه‌كى ئه‌ندازیاریى میكانیك له‌ په‌یمانگاى "تیمۆسى گوتۆسكى"یش ده‌ڵێت: گه‌نجێك پێده‌زانم كه‌ له‌ كارگه‌كه‌مان بوو، زانیبووشم كه‌ له‌ پیتاندنى ناوه‌كیدا له‌ ئێران كاریكردووه‌. هه‌ر له‌وباره‌یه‌شه‌وه‌ مامۆستاكه‌ به‌ نووسه‌رى راپۆرته‌كه‌ى وتووه‌ كه‌ ئه‌وكات له‌ مێشكى خۆمدا وتوومه‌ "ئه‌وه‌ چى رووده‌دات؟". 
نووسه‌ر به‌وه‌ كۆتایى به‌ راپۆرته‌كه‌ى ده‌هێنێت كه‌ "بایه‌خى به‌سه‌ربازگرتنى زانا ئێرانییه‌كان له‌پاش رێككه‌وتنه‌ ئه‌تۆمییه‌كه‌ى ساڵى 2015ه‌وه‌ پاشه‌كشه‌ى كردووه‌، چونكه‌ به‌گوێره‌ى رێككه‌وتنه‌كه‌ بێت ئێران په‌یمانى ئه‌وه‌ى داوه‌ په‌ره‌پێدانى چه‌كى ئه‌تۆمى رابگرێت تا له‌ به‌رامبه‌ردا سزا نێوده‌وڵه‌تییه‌كان له‌سه‌ر ئه‌و وڵاته‌ هه‌ڵبگیرێن". له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا نووسه‌ر ده‌ڵێت گه‌ر "تره‌مپ" بیه‌وێت رێككه‌وتنه‌كه‌دا هه‌ڵبوه‌شێنێته‌وه‌ یاخود چاوى پێدا بخشێنێته‌وه‌، ئه‌وا دووباره‌ كۆنگره‌كانى ده‌زگاى هه‌واڵگری ناوه‌ندیى ئه‌مریكا بۆ راوكردنى زاناكانى بوارى وزه‌ى ئه‌تۆمى ئێرانى به‌نهێنى دێنه‌وه‌ كایه‌. 

زۆرترین خوێندراوە


political studies copyright 2017 © . All right reserved Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure