ده‌ركه‌وتنه‌وه‌ى داعش و ناوچه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی- نیسانی 2019

22/06/2019

براندن واڵێس

سه‌رچاوه‌: په‌یمانگای لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ جه‌نگ ( ISW )
وه‌رگێڕانی: قاره‌مان عه‌لی
ناوچه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی داعش گۆڕانێكی گه‌وره‌ی به‌سه‌ردا هاتووه‌ (له‌ نێوان 19ی دیسه‌مبه‌ری  2018 بۆ 16ی نیسانی 2019)
گۆڕانكارییه‌كانی نێو سوریا:
هێزه‌كانی سوریای دیموكرات له‌ 23ی ئازار دواهه‌مین ناوچه‌یان (له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی فورات) ئازادكرده‌وه‌، كه‌ پێشتر له‌لایه‌ن داعشه‌وه‌ كۆنترۆڵكرابوو. ئه‌م ناوچه‌ تازه-ئازادكراوه‌ زنجیره‌یه‌ك له‌ ئه‌شكه‌وت و تونێل، كه‌ له‌لایه‌ن هه‌زاران چه‌كدار و خێزانه‌كانی داعشه‌وه‌ وه‌كو په‌ناگه‌ به‌كارده‌هێنرا، له‌خۆده‌گرێت. دۆناڵد تره‌مپی سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا له‌ هه‌مان ڕۆژدا له‌ لێدوانێكدا ڕایگه‌یاند، كه‌ "هه‌موو ئه‌و ناوچانه‌ی له‌ سوریا و عێراق له‌لایه‌ن داعشه‌وه‌ كۆنترۆڵكرابوون، به‌ ته‌واوی ئازادكراونه‌‌‌وه‌."
هێزه‌كانی سوریای دیموكرات په‌نجا و پێنج هه‌زار ژن و منداڵ، كه‌ له‌ كاتی جه‌نگی ئازادكردنی باغۆزدا ده‌ستگیركرابوون، به‌ره‌و كه‌مپی هۆل- ده‌كه‌وێته‌ باكوری سوریا و نزیكه‌ له‌ سنوری عێراق‌- گواسته‌وه‌. زۆربه‌ی ده‌ستگیركراوه‌كان خێزانی چه‌كداره‌كانی داعشن و به‌ ئاشكرا پابه‌ندبوونی خۆیان به‌ ئایدیۆلۆجیاكه‌ی داعشه‌وه‌ ڕاده‌گه‌یه‌نن. به‌شێك له‌و ده‌ستگیركراوانه‌ باس له‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ ئه‌بو به‌كر به‌غدادی  خه‌لیفه‌ی داعش له‌ شوباتی 2019 فه‌رمانی پێكردوون خۆیان ڕاده‌ستی هێزه‌كانی سوریای دیموكرات بكه‌ن. ڕه‌نگه‌ ئامانجی داعش له‌م فه‌رمانپێكردنه‌ ئه‌وە بێت كه‌ بیه‌وێت ئه‌م ئاواره‌بوون و خۆڕاده‌ستكردنه‌ بۆ دزه‌كردن بۆ ناوچه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی هێزه‌كانی سوریای دیموكرات و تێكدانی ئارامی  ئه‌و ناوچانه‌ و "ته‌جنید"كردن له‌ نێو كامپه‌كه‌دا – به‌مه‌به‌ستی دووباره‌ ده‌ركه‌وتنه‌وه‌ی- به‌كاربهێنێت. له‌ نێو كامپی هۆلدا ژنه‌ (ئافره‌ته‌) توندڕه‌وه‌كان په‌لاماری پاسه‌وان و چه‌ند ده‌ستبه‌سه‌ركراوێكی تر ده‌ده‌ن و خێمه‌ی ئه‌و خێزانانه‌یان سوتاندووه‌ كه‌ به‌ بڕوای ئه‌وان، پابه‌ندیان بۆ ئایین (ئایدیۆلۆجیاكه‌ی داعش) له‌ نێو كامپه‌كه‌دا كه‌مبووه‌ته‌وه.‌ له‌ دوای ئه‌م ڕووداوه‌وه‌ په‌یمانگای لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ جه‌نگ (ISW) كامپه‌كه‌ی وه‌ك زۆنی په‌لاماردانی نه‌یاران و پشتیوانیكردن له‌ داعش پۆلێنكردووه‌.
داعش هه‌ڵمه‌تی دووباره‌ ده‌ركه‌وتنه‌وه‌كه‌ی فراوان و چڕتركردووه‌ته‌وه ‌و ناوچه‌ دووره‌ ده‌سته‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی هێزه‌كانی سوریای دیموكراتی، به‌تایبه‌تی ئه‌و ناوچه‌یه‌ی كه‌ وه‌ك هێڵێك هه‌ردوو پارێزگای دێرەزور و حه‌سه‌كه‌ به‌یه‌ك ده‌گه‌یه‌نێت،‌ كردووه‌ته‌ ئامانج. داعش له‌ڕێگه‌ی شانه‌ نوستووه‌كانییه‌وه‌ چه‌ند جارێك له‌نزیك ناوچه‌ی "سوار" بۆسه‌ی بۆ هێزه‌كانی سوریای دیموكرات داناوه‌ و له‌ دوو هه‌وڵی شكستخواردوودا ویستوێتی له‌یلا عه‌بدوڵای وته‌بێژ له‌ 14ی شوبات و ئه‌بو خه‌وله‌ی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی سه‌ربازی دێرەزور له‌ 15ی شوبات تیرۆر بكات. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی كه‌ داعش ( له‌ڕێگه‌ی شانه‌ نوستووه‌كانییه‌وه‌) له‌ باشوری ڕۆژهه‌ڵاتی "شه‌دادییه‌" له‌ پارێزگای حه‌سه‌كه‌ په‌لاماری كاروانی ئۆتۆمبیله‌كانی هاوپه‌یمانان و هێزه‌كانی سوریای دیموكرات ده‌دات. بۆ نموونه‌ داعش له‌ 21ی مانگی یه‌ك و 9ی نیسانی 2019 له‌ڕێگه‌ی بۆمبی ده‌ستكرده‌وه‌ هه‌وڵی ته‌قاندنه‌وه‌ی كاروانی ئۆتۆمبیله‌كانی هێزه‌كانی هاوپه‌یمانان و هه‌سه‌ده‌ی له‌ نزیك "شه‌دادییه‌"دا.

گۆڕانكارییه‌كانی نێو عێراق:
داعش به‌ مه‌به‌ستی به‌ستنه‌وه‌ی ناوچه‌كانی، كه‌ چالاكه‌ تێیاندا، له‌ پارێزگای ئه‌نبار به‌ به‌غداد و باشوری عێراقه‌وه‌، هه‌وڵی دروستكردنی "زۆنی پشتیوانی" له‌ باشوری ڕۆژئاوای به‌غدا ده‌دات. داعش كارده‌كات بۆ دووباره‌ دروستكردنه‌وه‌ی "تۆڕه‌كانی" له‌ باكوری پارێزگای بابل و هه‌وڵده‌دات ئه‌م ناوچه‌یه‌ بۆ ڕووكردنه‌ به‌غدا و باشوور، بۆ به‌ ئامانجگرتنی هاوڵاتیان له‌ كه‌ربه‌لا و نه‌جه‌ف به‌كاربهێنێت. لیوای 46ی حه‌شدی شه‌عبی (كه‌تیبه‌كانی حزبوڵا) له‌ مانگی یه‌كی 2019 بۆمبێكی داعشیان له‌ "جه‌رفوسه‌خر" پوچه‌ڵكرده‌وه‌. له‌ دوای پاككردنه‌وه‌ی "جه‌رفوسه‌خر" له‌ ئۆكتۆبه‌ری 2014 له‌ داعش له‌لایه‌ن حه‌شدی شه‌عبییه‌وه‌، بوونی ئه‌م بۆمبه‌ به‌یه‌كه‌م ڕووداوی له‌و جۆره‌ داده‌نرێت له‌ پارێزگای بابل. ئه‌گه‌رێكی زۆر هه‌یه‌ كه‌ داعش ئه‌م بۆمبه‌ی له‌ ڕێگه‌ی باشووری فه‌لوجه‌وه‌، كه‌ به‌ زۆنی پشتیوانیكردن له‌ داعش هه‌ژمارده‌كرێت، گه‌یاندبێته‌ بابل. پۆلیسی بابل له‌ 19ی شوباتی ئه‌م ساڵ له‌ بازگه‌ی ئه‌سكه‌نده‌رییه‌ له‌ نێوان به‌غدا و كه‌ربه‌لا چه‌كدارێكی داعشیان ده‌ستگیركرد. هه‌رچه‌نده‌ داعش به‌شێوه‌یه‌كی كاتی ده‌ستبه‌رداری ئه‌م ناوچه‌یه‌ بووه‌، به‌ڵام چاوه‌ڕوان ده‌كرێت داعش له‌ ئاینده‌دا، دوای ڕێكخستنه‌وه‌ی شانه‌ نوستووه‌كان و به‌ره‌وپێشچوونی توانای ئه‌نجامدانی ته‌قینه‌وه‌، ناوچه‌كانی پشتێنه‌ی باشووری ڕۆژئاوای به‌غدا بكات به‌ ئامانج و ژماره‌یه‌ك ته‌قینه‌وه‌ی جۆری تێدا ئه‌نجامبدات. له‌ ڕابردوودا لقی عێراقی ئه‌لقاعیده‌ ئه‌م ناوچه‌یه‌ی، ناوچه‌كانی باشووری ڕۆژئاوای به‌غدای، بۆ دزه‌كردنه‌ نێو به‌غدای پایته‌خت به‌كارده‌هێنا.
داعش جموجۆڵ و تۆڕه‌كانی له‌ كوردستانی عێراق فراوان ده‌كات و ڕه‌نگه‌ ڕێكخراوه‌كه‌ بیه‌وێت تۆڕه‌كانی له‌ كوردستانی عێراق به‌  جموجۆڵه‌كانی (تۆڕه‌كانی)، كه‌ هێمان بۆ دووباره‌ ده‌ركه‌وتنه‌وه‌ی داعش، له‌ پارێزگاكانی كه‌ركوك و دیاله‌ ببه‌ستێته‌وه‌. هێزه‌كانی ئاسایش (له‌ هه‌رێمی كوردستان) ڕایانگه‌یاند كه‌ له‌ سه‌ره‌تای ئه‌مساڵدا چه‌ند چه‌كدارێكی داعشیان له‌ سلێمانی و كه‌لار و چه‌مچه‌ماڵ ده‌ستگیركردووه‌. داعش "زۆنی پشتیوانی"یه‌كه‌ی له‌ كه‌ركوك بۆ په‌ڕینه‌وه‌ به‌ره‌و كوردستانی عێراق به‌كارده‌هێنێت. ئه‌م ڕێگه‌یه‌ی كه‌ ئێستا داعش بۆ په‌ڕێنه‌وه‌ به‌ره‌و كوردستان به‌كاریده‌هێنێت پێشتر لقی عێراقی ئه‌لقاعیده‌ به‌كاریهێناوه‌ و چه‌ند ته‌قینه‌وه‌یه‌كی له‌ سه‌ر ڕێگه‌ی هه‌ولێر- كه‌ركوك- خورماتوو (كه‌ ده‌كه‌وێته‌ ڕۆژهه‌ڵاتی پارێزگای سه‌ڵاحه‌دینه‌وه‌) ئه‌نجامداوه‌.
لیوای یه‌ك و دووی هێزه‌ تایبه‌ته‌كانی عێراق له‌ 11ی نیسان، به ‌مه‌به‌ستی پاككردنه‌وه‌ی چیای حه‌مرین (كه‌ ده‌كه‌وێته‌ باكووری پارێزگای دیاله‌وه‌) له‌ چه‌كداره‌كانی داعش، ئۆپه‌راسیۆنێكی گه‌وره‌یان له‌ ناوچه‌كه‌ ئه‌نجامدا. ئه‌م ئۆپه‌راسیۆنه‌ی هێزه‌ تایبه‌ته‌كانی عێراق به‌ گه‌وره‌ترین ئۆپه‌راسیۆن داده‌نریت كه‌ له‌ دژی "ناوچه‌ی پشتیوانی" داعش ئه‌نجامدرابێت و له‌كاتی سه‌ركه‌وتنی ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌دا، ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌ گرفتی جدی بۆ دووباره‌ دروستبوونه‌وه‌ی داعش له‌ باكوری عێراقدا دروستده‌كات. به‌هۆی سروشت و هه‌ڵكه‌وته‌ی جوگرافیای ناوچه‌كه‌وه‌، چاوه‌ڕوانده‌كرێت كه‌ ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌ سه‌ركه‌وتوو نه‌بێت له‌ تێكدانی "ناوچه‌ی پشتیوانی" داعش له‌ حه‌مرین.

نوێكردنه‌وه‌ی هه‌ڵسه‌نگاندنه‌كه‌ی دیسه‌مبه‌ری 2018ی په‌یمانگای لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ جه‌نگ
په‌یمانگای لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ جه‌نگ به‌ پشتبه‌ستن به‌و زانیارییه‌ نوێیانه‌ی كه‌ له‌ سه‌رچاوه‌كانه‌وه‌ ده‌ستی ده‌كه‌وێت هه‌ڵسه‌نگاندنه‌كانی بۆ ئه‌و ناوچانه‌ی كه‌ له‌ سوریا و عێراق له‌لایه‌ن داعشه‌وه‌ كۆنترۆڵكرابوو، نوێ ده‌كاته‌وه‌. ئه‌و چالاكیانه‌ی كه‌ داعش له‌ دوای دیسه‌مبه‌ری 2018ه‌وه‌ ئه‌نجامی ده‌دات تاڕاده‌یه‌كی زۆر هه‌ڵسه‌نگاندنه‌كانی په‌یمانگاكه‌ی ده‌رباره‌ی ناوچه‌كانی پشتیوانی  داعش ( ISIS' Support Zones ) ڕاستاندووه‌ (پشتڕاستكردووه‌ته‌وه‌).
ئه‌م دواییانه‌ داعش توانی سود له‌ "تۆڕه‌كانی پاڵپشتیكردن" له‌ عێراق و سوریا وه‌ربگرێت و ئه‌م تۆڕانه‌ بۆ گواستنه‌وه‌ی چه‌كدار و شتومه‌ك له‌ ناوچه‌یه‌كی ژێر ده‌سه‌ڵاتییه‌وه‌ ( كه‌ مه‌ترسی كه‌وتنی له‌سه‌ره‌‌) بۆ ناوچه‌یه‌كی تر به‌كارده‌هێنێت:
داعش بیابانی جه‌زیره‌، كه‌ ده‌كه‌وێته‌ نێوان ڕۆژهه‌ڵاتی سوریا و ڕۆژئاوای عێراقه‌وه‌، بۆ په‌ڕینه‌وه‌ به‌كارده‌هێنێت و ڕێكخراوه‌كه‌ سود له‌م ناو‌چه‌یه‌ بۆ دزه‌پێكردن و گواستنه‌وه‌ی شتومه‌ك له‌ سوریاوه‌ بۆ عێراق وه‌رده‌گرێت. چه‌ندین به‌رپرسی هاوپه‌یمانان و عێراقی باس له‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ داعش له‌ ماوه‌ی نێوان سێپته‌مبه‌ری 2018 و شوباتی 2019، به‌ كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌ بیابانی جه‌زیره‌، هه‌زار چه‌كداری له‌ سوریاوه‌ بۆ عێراق په‌ڕاندووه‌ته‌وه‌. ئه‌گه‌رێكی زۆر هه‌یه‌ داعش ئه‌م چه‌كداره‌ گوازراوانه‌ی بۆ په‌ناگه‌كانی له‌ عێراق، له‌ نێویشیاندا چیاكانی بادوش له‌ خۆرئاوای موسڵ، بردبێت.
داعش كه‌ره‌سته‌ و چه‌كداره‌كانی له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ڕووباری فوراته‌وه‌ بۆ ئه‌و ناوچانه‌ی كه‌ له‌ سوریا پاڵپشتی له‌ داعش ده‌كه‌ن؛ ده‌گوێزێته‌وه‌. میدیاكارانی ناوچه‌كه‌ فه‌وجی زازای سه‌ربه‌هێزه‌كانی سوریای دیموكراتیان به‌وه‌ تۆمه‌تباركرد كه‌ له‌ 18ی ئازار چه‌ندین چه‌كدارو خێزانی داعشیان له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی سوریاوه‌ بۆ شاری مه‌نبه‌ج له‌ پارێزگای حه‌له‌ب به‌ قاچاخ گواستووه‌ته‌وه‌. داعش ده‌یه‌وێت چه‌كداره‌كانی له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی فوراته‌وه‌ بۆ چه‌ند ناوچه‌یه‌كی تری سوریا، پارێزگای ئیدلیب وه‌ك نموونه‌، بگوێزێته‌وه‌.
داعش كرده‌وه‌كانی له‌ ناوه‌ندی شاره‌كانی ڕه‌قه ‌و موسڵ و فه‌لوجه‌ زیادكردووه‌. په‌یمانگای لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ جه‌نگ پێشتر "ناوچه‌ی پشتیوانی" و "ناوچه‌ی شوێنی په‌لاماردان"ه‌كانی داعشی له‌و شوێنانه‌، به‌م شێوه‌یه‌، خستبووه‌ڕوو:
هێزه‌كانی سوریای دیموكرات نه‌یانتوانیوه‌ به‌ر به‌ كرده‌وه‌كانی داعش له‌ شاری ڕه‌قه بگرن و سنورێك بۆ چالاكییه‌كانی شانه‌ نوستووه‌كانی داعش له‌ ڕه‌قه‌ دابنێن. هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی شاری ڕه‌قه‌ به‌هۆی لێنه‌هاتووییان و نه‌بوونی زانیاری هه‌واڵگری پێویسته‌وه‌ نه‌یانتوانیوه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ به‌رپرسن له‌ ته‌قینه‌وه‌كان و تێكدانی ئاسایش و ئارامی شاره‌كه‌ ده‌ستگیر بكه‌ن. هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی ڕه‌قه‌ چه‌ندین جار به ‌مه‌به‌ستی دۆزینه‌وه‌ی شانه‌ نوستووه‌كانی داعش چه‌ند هه‌ڵمه‌تێكی ده‌ستگیركردنیان له‌ ناوچه‌كه‌ ئه‌نجامداوه‌، ئه‌م هه‌ڵمه‌تی ده‌ستگیركردنانه‌ به‌هۆی نه‌بوونی زانیاری هه‌واڵگری پێویسته‌وه‌، له‌لایه‌كه‌وه‌ متمانه‌ی خه‌ڵكی به‌هێزه‌كانی سوریای دیموكرات لاوازكردووه‌ و له‌لایه‌كی تره‌وه‌ نه‌بووه‌ته‌ هۆی چه‌سپاندنی ئاسایش له‌ ڕه‌قه‌دا. شانه‌ نوستووه‌كانی داعش كار له‌سه‌ر نه‌هێشتنی متمانه‌ و تێكدانی په‌یوه‌ندی نێوان خه‌ڵكی ڕه‌قه ‌و هێزه‌كانی سوریای دیموكرات ده‌كه‌ن. بۆ نموونه‌ داعش له‌ ڕیگه‌ی شانه‌ نوستووه‌كانییه‌وه‌ له‌ 1ی نۆڤه‌مبه‌ردا شێخ به‌شیر ئه‌لهوه‌یدی، كه‌ ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی مه‌ده‌نی شاری ڕه‌قه‌بوو، تیرۆركردو شێخ به‌شیر ئه‌لهوه‌یدی دیارترین كه‌سایه‌تی عه‌ره‌بی باكووری سوریا بوو كه‌ پاڵپشتی له‌ هێزه‌كانی سوریای دیموكرات له‌ ناوچه‌كه‌ ده‌كرد.
هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی عێراق سه‌ركه‌وتوو نه‌بوون‌ له‌ ڕێگریكردن له‌ كرده‌وه‌كانی داعش له‌ موسڵ. داعش له‌ دیسه‌مبه‌ری 2018ه‌وه‌ له‌ڕێگه‌ی دوو ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژكراوه‌وه‌ چه‌ند كافێ و چێشتخانه‌یه‌كی له‌ نزیك زانكۆی موسڵ له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی موسڵ كردووه‌ به‌ ئامانج. ئه‌گه‌رێكی زۆر هه‌یه‌ كه‌ داعش له‌ گۆگجه‌لی ئۆته‌مبیله‌كانی بۆ ته‌قاندنه‌وه‌ ئاماده‌كردبێت. له‌ كاتی به‌ڕێوه‌چوونی جه‌نگی موسڵدا، هێزه‌كانی دژه‌ تیرۆری عێراق گۆگجه‌لیان وه‌ك ناوچه‌یه‌ك بۆ به‌رهه‌مهێنان و ئاماده‌كردنی ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژكراوی داعش پۆلێنكرد. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی كه‌ داعش كه‌ڵك وه‌رده‌گرێت له‌و خانووه‌ چۆڵانه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی موسڵ بۆ ئه‌نجامدانی كرده‌وه‌كانی. بۆ نموونه‌، له‌ یه‌كی نیساندا پۆلیسی نه‌ینه‌وا  له‌ یه‌كێك له‌ خانووه‌ چۆڵه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی موسڵدا ده‌ستی به‌سه‌ر 170000 دۆلاری ئه‌مه‌ریكیدا گرت.
سه‌ره‌ڕای نه‌بوونی چالاكی به‌رچاو له‌لایه‌ن ڕیكخراوه‌كه‌وه‌، داعش تۆڕی لایه‌نگره‌كانی له‌ فه‌لوجه‌ له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ئه‌نبار پاراستووه‌. له‌م ناوچه‌یه‌دا‌ داعش له‌ ڕێگه‌ی به‌ئامانجگرتنی به‌رپرسه‌ بچوكه‌كانی ناوچه‌كه‌وه‌، موختاری گونده‌كان له‌ شوباتی ئه‌مساڵ وه‌ك نموونه‌،  ده‌یه‌وێت ئه‌و به‌ربه‌ستانه‌ لابه‌رێت كه‌ ڕێگرن له‌ به‌رده‌م به‌هێزبوونه‌وه‌ی داعش له‌م ناوچانه‌. ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی پاككردنه‌وه‌ی ناوچه‌كه‌ له‌ داعش ئه‌وه‌ی ده‌رخستووه‌ كه‌ داعش خاوه‌نی تۆڕێكی فراوانه‌ له‌ لایه‌نگر (پشتیوانی) له‌ فه‌لوجه‌و ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری فه‌لوجه‌.

terrorism & Security studies copyright 2017 © . All right reserved Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure