حازمییەكان، میراتگری توندڕەوی و توندڕەوتر لە داعش

04/11/2017

:: ئیدریس سیوەیلی
سەرهەڵدانی ڕەوتێكی نوێی توندڕەو بە ناوی حازمی لە ناو داعش، بۆتە جێگەی تێڕامانی ناوەندەكانی تایبەت بە توێژینەوە لە دیاردەی تیرۆر، هەندێك پێیانوایە ئەو ناكۆكییەی ئێستا لە ڕیزەكانی داعشدایە، دووبارەبوونەوەیەكی مێژوویی ئەو دابڕانەیە كە بزووتنەوەكانی خەواریج لە مێژوودا هەڵیانگرتووە و زۆربەی جارەكان لە هەناوی بزووتنەوەیەكی توندڕەو یەكێكی توندڕەوتر سەریهەڵداوە، هەمان شتیش بۆ داعش پێشبینیكراوە كە لەگەڵ شكستی داعش ڕەوتی حازمی زیاتر جێپێی خۆیان قایم بكەن و هێزێكی توندڕەوتر لە داعش دامەزرێنن و سەركردە تەقلیدیەكانی داعش لەناوبەرن.

مێژووی سەرهەڵدان و كەسایەتییەكانی
حازمی دەدرێتە پاڵ ئەحمەد بن عومەر حازمی كەسایەتی و زانای سعودی كە پسپۆڕی زمانی عەرەبیە و لە زانكۆی (ئوملقورا) خوێندویەتی وتاربێژێكی بەئەزموونە، لای چەندین زانای ناوخۆ و دەرەوەی سعوودییە خوێندویەتی و بە بیری مەدخەلی كاریگەربووە و لای (محەمەد بن ئادەم ئەسیوبی) كە یەكێكە لە ڕێبەرانی بیری مەدخەلی وانەی خوێندووە، حازمی لە ڕێگەی وتارەكانی لە ناوخۆ و دەرەوەی سعوودییە كاریگەری لەسەر ژمارەیەك كەس دروستكرد، بە تایبەت لە تونس كە چەندین جار بۆ ئەو وڵاتە سەفەری كردووە و بەشێكی بەرچاو لەوانەی پێی كاریگەربوون دواتر بوونە ئەندام و سەركردەی داعش، حازمی ساڵی 2015 لەلایەن دەسەڵاتدارانی سعوودییەوە لەسەر بیروڕا توندەكانی دەستگیركراوە.

لەوانەی لە تونس و مەغریب بەم بیرۆكەیە كاریگەر بوون: ئەبو جەعفەر حەتتاب، ئەندامی لیژنەی شەرعی كۆمەڵەی پشتیوانی شەریعە لە تونس، ئەبو موسعەب تونسی یەكێك لە سەركردەكانی ئەو گرووپە، ئەبو عەبدوڵا مەغریبی و چەندانی تر كە دوای ڕاگەیاندنی خیلافەتەكەی داعش پەیوەست بوون بەو ڕێكخراوەوە.

سەرەتای دەركەوتی ڕەوتی حازمی لە ناو داعش لە ناوەڕاستی 2014 بوو، ئەوانەی پێشتر ناویان هێنرا ڕۆڵی بەرچاویان بینی لە پەرەگرتنی ئەو بیرە لەناو داعش، ئەبو جەعفەر حەتتاب یەكێك لە دیارترین ڕێبەرانی ڕەوتی حازمی كە پەیوەست بوو بە داعشەوە و بووە یەكێك لە گەورە شەرعزانەكانی ڕێكخراوەكە، چەندین وتاری دەنگی و ڤیدیۆیی بڵاوكردوەتەوە دەربارەی ״كوفری كەسێكی دیاریكراو (تكفیر المعین) و پاساوی نەشارەزایی (العذر بالجهل)״، ئەوكاتەی حەتتاب قازی شەرعی بوو لە ناوچەكانی ڕۆژهەڵاتی سوریا، هەوڵیدا بیری حازمی لە ناو لیژنە شەرعییەكان بڵاوبكاتەوە و برەوی پێبدات، ناوبراو ساڵی 2015 دەستگیركراو لە 7 مارس 2016 لەسەر بیروڕا توندەكانی لە لایەن داعشەوە لەسێدارە درا، ئەبو موسعەب تونسی یەكێكی ترە لە تیۆرسێنەكانی ئەو ڕەوتە كە قازی شەرعی داعش بوو لە ناوچەكانی ڕۆژهەڵاتی سوریا، ناوبراو تەكفیری ئەیمەن زەواهیری كرد چونكە زەواهیری شیعەی بە گشتی تەكفیر نەكردووە، ئەبو موسعەب لەگەڵ ئەبو جەعفەر حەتتاب لە سێدارە درا.

بەشێك لە ئەندامانی لیژنەی شەرعی پشتیوانانی شەریعەت لە تونس قوتابی حازمی بوون و بە بیرەكانی كاریگەر بوون كاتێك هاتنە ڕیزی داعش، بە ویلایەتەكاندا بڵاوبوونەوە و لە دامودەزگاكانی خیلافەتەكەی داعش كە بە دیوانەكان ناسرابوون بەرپرسیارێتیان وەرگرت، بە تایبەتی لە دیوانی ڕاگەیاندن و قەزا، تەنانەت هەندێكیان بوونە ئەندامی ئەنجومەنی شورا.

ئەبوبەكر بەغدادی خەلیفەی داعش لە ئاست هەڵكشانی پێگەی حازمیەكان دەستەوسان نەبوو، بەر لە ئەبو جەعفەر حەتتاب و ئەبو موسعەب تونسی چەندین كەسی لێگرتبوون لەوانە: ئەبو عومەر كوەیتی (حسێن ڕەزا لاری) لە ئابی 2014 و لەسێدارەدانی لە ئەیلولی هەمان ساڵ، ئەبو ئوسەید مەغریبی، ئەبو حەورا جەزائیری.

لە سێدارەدانی ژمارەیەك سەركردەی ڕەوتی حازمی لە لایەن خەلیفەی داعشەوە بە پاساوی زیادەڕەویكردن لە تەكفیر كاری ئەو ڕەوتەی نەوەستاند، بەڵكو ئەوان ڕۆژ لە دوای ڕۆژ پێگەیان لە ناوەندە هەستیارەكانی داعش بەهێز دەبوو، بێگومان كوژرانی شەرعزانەكانی داعش كە لە سەرەتای كاری ڕێكخراوەكەوە بەشداربوون، دەرفەتی بۆ حازمییەكان ڕەخساندووە جێگەیان بگرنەوە و لە دەزگا هەستیارەكانی ئەو ڕێكخراوە برەو بە بیری خۆیان بدەن، ئاماژەكانی بەهێزبوونی حازمییەكان لەو بەیاننامەیەدا بە ڕوونی دەردەكەوێـت كە لیژنەی ڕێپێدراو وەكو باڵاترین دەسەڵاتی داعش لە دوای خەلیفە لە ئایاری 2017دا ڕایانگەیاندووە ״بنەڕەت لە خەڵكیدا كوفرە״، هەرچەندە توركی بنعەلی موفتی داعش بە توندی وەڵامی بەیاننامەكەی دایەوە، هاوكات بە بڕیاری ئەبوبەكر بەغدادی دوای بەیاننامەكەی لیژنەی ڕێپێدراو، سەرۆك و ئەندامانی لیژنەكە كە واژۆیان لەسەر بەیاننامەكە كردبوو و كاریگەربوون بە بیری حازمی لەسەركارلادران، ئەوانیش: عەبدولناسر عێراقی– سەرۆك، ئەبو ئیسحاق عێراقی، ئەبو حەفس جەزراوی و ئەبو مەرام جەزائیری ئەندامانی لیژنەكە. دوای ئەم هەنگاوەش ژمارەیەك ئەندامی داعش بەیاننامەیەكی پشتیگریان بۆ ڕەوتی حازمی دەركرد و پشتیوانی خۆیان بۆ ئەندامە دەستگیركراوەكانی لیژنەكە دەربڕی و تەكفیری هەموو نەیارانی خۆیان كرد، بەیاننامەكە لەژێر ناوی (اللجنة المفوضیة وإعلام الخلافة یمثلني) بڵاوكراوەتەوە، هەڵبەتە پێشتر لیژنەی ڕێپێدراو لە ڕێگەی بڵاوكردنەوەی نامیلكە و بڵاوكراوەی ناوخۆیی بیری حازمی لە ڕیزەكانی داعش بڵاودەكردەوە.

بنەما فكرییەكانی حازمی
حازمی پێیوایە ״بنەڕەت لە مرۆڤدا كوفرە״ و بە پشتبەستن بە زانستی زمان و ڕووكەشی دەقەكان توندترین دونیابینی هەیە، حازمی بابەتەكانی ئیمان پۆلێن دەكات بۆ سێ بەش: بەشی یەكەم بابەتەكانی پەیوەست بە یەكتاپەرستی و هاوبەشیدانان، ئەو بڕوای وایە ئەم بابەتانە هیچ كەس پاساوی ئەوەی نییە کە شارەزایان نەبێت، جا پەیامی ئیسلامی پێگەیشتبێت یان نا، بە پشتبەستن بە یاساكانی زمانی عەرەبی كە ناوبراو تێیدا پسپۆڕە دیدی خۆی لەم بوارەدا لەسەر تەكفیر دەخاتەڕوو. بەشی دووەم ئەو بابەتانەن كە پێویستە هەموو كەس حوكمەكانی بزانێت بەڵام پلەیان لە بابەتەكانی یەكتاپەرستی كەمترە، وەكو حەرامبونی زینا، سوو، فەرزبوونی نوێژ و … تاد، هەركەس نكوڵی لەمانە بكات دوای پێڕاگەیاندنی حوكمەكەی (إقامة الحجة) ئەوە تەكفیر دەكرێت. بەشی سێیەم لە دیدی حازمیدا بابەتە شاراوەكانن، ئەو بابەتانەن كە زاناكان دەیزانن بەڵام ڕەشەخەڵك لێی بێئاگان، كە شتی وای تێدایە كوفرە.

حازمییەكان لەسەر مەسەلەی تەكفیر بە بیانوی نەشارەزایی (العذر بالجهل) لە ئیسلام لەگەڵ ئەوانی تر ناكۆكن، ئەوان نەشارەزایی بە ڕێگر دانانێن لە تەكفیركردنی ڕەشەخەڵكی ناو موسڵمانان، پێیانوایە هیچ بیانوویەك نییە بۆ شارەزانەبون لە عەقیدەی ئیسلامی، لەسەر ئەم بنەمایەش نەیارانی خۆیان تەكفیر و خوێنیان حەڵاڵ دەكەن، بابەتێكی تر كە زۆر جەختی لەسەر دەكەنەوە ڕێسای ״هەركەس تەكفیری كافرێك نەكات ئەوە خۆی كافربووە״، لەسەر ئەو بنەمایە سەركردەكانی داعش تەكفیر دەكەن، چونكە بە ״پاساوی نەشارەزایی״ خەڵك تەكفیر ناكەن.

حازمییەكان دەوڵەتەكەی داعش بە دەوڵەتی كوفر، نەفرەتلێكرا و جەهەمی ناوزەد دەكەن، هەروەك لە بەیاننامەی بەشێك لە شوێنكەوتوانی ڕەوتی حازمی سەبارەت بە دەستگیركردنی ژمارەیەك ئەندامی ڕەوتەكە لە لایەن داعشەوە هاتووە ״دەوڵەتی ستەم و جەهەمی قۆناغی بەیاننامەی درۆزنانەی تێپەڕاندووە و بە شێوەیەكی مەیدانی باوەڕداران لە ماڵەكانیان دەڕفینێت، لەناو بەندیخانە دەیانڕزێنێت تا كوفر دڵخۆش بکەن و خێزان و منداڵەكانیان دەترسێنن، بوونی هێمنی و ئاسایش لە سایەی دەوڵەتەكەی بەغدادی بەدیناكرێت و هەموو ئەو شتانە دەكات كە دەسەڵاتدارە تاغوتەكانی سەردەم دەیكەن״.

میراتگرێكی توندڕەو
هەرچەندە ئەبوبەكر بەغدادی بە توندی بەڕووی هەڵگرانی بیری حازمی وەستاوەتەوە، بەر لە كوژرانیشی، توركی بنعەلی موفتی داعش (مایسی 2017 لە هێرشێكی هاوپەیمانان بۆسەر شاری ڕەقە كوژرا) شێلگیرانە لە چەند شوێن و بۆنەی جیاواز ڕەخنەی توندی لە بیری حازمیەكان گرت و بە زیادەڕۆ و دەرچوو لە ئایین ناوی بردن، بەڵام ئەم ڕێكارانە نەبوونەتە هۆی بنبڕكردنی ڕەوتی حازمی، شكستە سەربازییەكانی ئەم دواییەی داعش پێگەی ئەوانی زۆرتر بەهێزكردوە، چاودێرانی ڕەوتی ئیسلامیی زۆرتر لەو بڕوایەدان لە ئایندەدا حازمییەكان دەبنە میراتگری داعش، جا لەژێر هەمان ناودابێت یان ناوێكی نوێ، بەڵام بەبیرێكی توندڕەوتر لە داعش خۆدەنوێنن.

ئاژانس

# توندڕەوی # تیرۆریزم # ئیسلامی سیاسی

زۆرترین خوێندراوە


Islamic Studies copyright 2017 © . All right reserved Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure