بزوتنەوەی پەیوەندی ئیسلامیی كوردستانی عێراق

04/01/2018

:: ئیدریس سیوەیلی

ئیدریس سیوەیلی

سەرجەم سەرچاوەكان ساڵی (1978ز) بە سەرەتای دامەزراندنی ئەم پارتە دادەنێن, سەبارەت بە ناوی دامەزرێنەرانی ئەم پارتە، سەرچاوە و بەڵگەكان زانیاری ورد بەدەستەوە نادەن، ئەوانەی لە‌و پارتەدا كاریان كردووە لەپاڵ خۆیاندا ناوی كۆمەڵێك كەس دێنن، كە ڕۆڵیان لە دامەزراندن ‌و قۆناغی كاری نهێنی ئـەم پارتەدا بینیـوە، ئەوانیش: شێخ مـوجەممەد بـەرزنجی, مەلا موحەممەد خورماڵی، مەلا ئەحمەدی قازی، عەبدوڕڕەحمان نەورەسی، مەلا لەتیف پێنجوێنی، مەلا عەلی بیارە، مەلا موحەممەد كونەفلوسی, ئەحمەد عەبدوڵڵا دەلاك, مەلا عوسمان مەردۆخی, جەلال ئەحمەد ڕەشید, عەلی باپیر, حەسەن حەمەخالید, ئــەســــفـەنـدیـار - حـــەمــەرەئوف، كـەمـال دۆڵپەمویـی، شێخ عەبدوڕڕەحمان سەرگەڵویی، كامیل حاجی عـەلی، عەبدولقادر برایەتی، مەلا سەلمان، موحەممەد هەولێری. 


ئەگەر سەرنج لەو ناوانە بدەین، زۆربەی كادیرانی ئەم پارتە لە زانایانی ئایینین، ئەمەش تاڕادەیەكی زۆر كاریگەری لەسەر ڕەوتی بزووتنەوەكە كردوە و وەكو بزووتنەوەیەكی زانایانی ئایینی دەركەوتوە، لەلایەكی ترەوە، ئەم ڕێكخستنە زۆر سەرەتایی بووە ‌و ڕێكخستنێكی ناوەندی نەبووە بە شێوەیەك كە هەموو ئەندامان لەسەر یەك شێوە بیركردنە ‌و دید ‌و تێڕوانین ‌و كاری ڕێكخراوەیی كۆبكاتەوە، بەڵام ئەوەی هەموانی كۆكردبوویەوە پاشخانی هۆشیاری ئایینی ‌و ستەمی بەعس بوو.


ئەم پارتە، دوای دامەزراندنی لە (1978ز) بە نهێنی مایەوە، تا ژمارەیەك ئەندامیان چوونە شاخ ‌و لە (14/9/1984ز) بزووتنەوەی پەیوەندی ئیسلامیی كوردستانی عێراق، بە فەرمی ڕاگەیەنرا‌ و شێخ موحەممەد بەرزنجی وەكو ڕابەر دەستنیشان كرا. ئەمە بە سەرەتای قۆناغی كاری ئاشكرا لە مێژووی ئەو پارتەدا دادەنرێت ‌و تا دامەزراندنی بزووتنەوەی ئیسلامیی لە (1987) بەردەوام بوو.

ئەم پارتە تا ساڵی (1987) سێ‌ كۆنگرەی بەست، كۆنگرەی یەكەمی لە (11 ئابی 1985ز) بەست ‌و تێیدا شێخ موحەممەد بەرزنجی بە ڕابەری گشتی هەڵبژێردرایەوە، ناوبرا‌و تا ساڵی (1986) لەو پۆستەدا مایەوە، لەو ساڵەدا شێخ عەبدوللەتیف واژەیی (بەرزنجی) چووە ئێران ‌و لە كۆنگرەی دووەمدا لە (2 ئەیلولی 1986ز) بە ڕابەری گشتی هەڵبژێردرا, هاوكات شورای نوێ‌ هەڵبژێۆدرا كە لە (12) كەس پێكهاتبوو، (9) كەس لەو ئەندامانە مەلا بوون، هـەر لـەو كۆنگرەدا بڕیاردرا ئەم نووسینگانە دابنرێت:


أ‌-      نووسینگەی كاروباری كۆمەڵایەتی
ب‌-    نووسینگەی ڕێكخستن
ت‌-    نووسینگەی پەیوەندییەكان
پ‌-    نووسینگەی ئیدارە و مالیە
ج‌-     نووسینگەی ڕاگەیاندن


كۆنگرەی سێیەمی بزووتنەوەی پەیوەندی لە (كانوونی دووەمی 1987) بەسترا ‌و تێیدا وێڕای پەسەندكردنی پەیڕەو و پڕۆگرامی ناوخۆ، جارێكی تر شێخ عەبدوللەتیف واژەیی بە رابەری گشتیی هەڵبژێردرایەوە.


بزووتنەوەی پەیوەندی، لە سەرەتای ڕاگەیاندنیەوە كەوتە نواندنی چالاكی ڕۆشنبیری، نووسینگەی ڕاگەیاندن دامەزرێنرا ‌و گۆڤاری (ئاسۆی ئیسلام)ی دەركرد، ئەم گۆڤارە وێڕای ڕاڤەی قورئان ‌و فەرمودە گرنگی بە بابەتی ڕامیاری داوە ‌و لەو بارەوە چەند وتارێكی نووسیوە، هاوكات بابەتی ئەدەبی, مێژوویی ‌و كۆمەڵایەتی‌ و تایبەت بە ئافرەتانی لەخۆگرتوە و چالاكییە جۆراوجۆرەكانی پارتەكەی بڵاوكردۆتەوە. هاوكات لە شارەكانی ڕۆژهەڵاتی كوردستان كۆڕ ‌و سیمیناری تایبەتی ڕامیاری ‌و جەماوەری سازداوە‌ و لە بۆنە جیاوازەكاندا ئاهەنگی تایبەتی گێڕاوە.


لە (14/9/1985ز) باڵی سەربازی ئەم پارتە پێكهێنرا، كە بە (لەشكری قورئان) ناوزەد دەكرێت ‌و مەلا عەلی بیارە بەرپرسی ئەم باڵە سەربازییە بوو، لەشكری قورئان بەسەر چوار هێزدا بەم شێوەیە دابەش كرا:


ـ هێزی خالید بۆ ناوچەی پێنجوێن ‌و شارباژێر ‌و سلێمانی.
ـ هێزی سەلاحەددین بۆ ناوچەی هەورامان ‌و هەڵەبجە ‌و شارەزور ‌و گەرمیان.
ـ هێزی شافعی بۆ ناوچەی هەولێر.
ـ هێزی فارووق بۆ قەرەداغ ‌و كەركووك. 


ئەم پارتە، دوای پێكهێنانی لەشكری قورئان چەند بارەگایەكی كردەوە، بارەگای سەرەكی لە گوندی (بۆسكان)ی شارباژێر بوو، هاوكات بارەگا لە (مەلەكان و برالە) دانرا، هەروەها بارەگایەكیان لە گوندی (بێتوش) نزیك ناوچەی سەردەشت دانا، لەو ناوچانەوە كەوتنە ئەنجامدانی چالاكی سەربازی دژی حكومەتی عێراق.


سەبارەت بە پەیوەندییەكانی ئەم حیزبە، لەسەر ئاستی ناوخۆی كوردستان، لە ساڵی (1986)ەوە پەیوەندی دۆستانەیان لەگەڵ یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان  و حیزبی سۆسیالیست هەبوو، لەسەر ئاستی دەرەوە، ئەم پارتە پەیوەندی توند‌وتۆڵی لەگەڵ ئێران هەبوو، لەلایەن ئەو وڵاتەوە كۆمەكی دەكرا، هەندێك جاریش ئەم پەیوەندیانە تووشی ئاڵۆزی هاتووە،


لە (مایسی 1987) لە كاتی كۆچكردنی ژمارەیەك زانا و كەسایەتی هەڵەبجە، كە شێخ عوسمان عەبدولعەزیزیان لەناودا بوو، سەركردەكانی بزووتنەوەی پەیوەندی لەگەڵ ئەو كۆچكردوانە كۆبوونەوە و پێكەوە پارتێكی نوێیان دامەزراند بەناوی (بزووتنەوەی ئیسلامیی لە كوردستانی عێراق) و كۆتایی بە بزووتنەوەی پەیوەندی هات.

# رەوتە ئیسلامییەکان

زۆرترین خوێندراوە


Islamic Studies copyright 2017 © . All right reserved Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure