داعش منداڵانی عێراقی لە خوێندن بێبەش کردووە

31/08/2019

:: ئیدریس سیوەیلی

 

رێكخراوی (هیومان رایتس وۆچ) ئاشكرایكردووە، حكومەتی عێراق هەزاران منداڵ بەهۆی نەبوونی بەڵگەنامە و گومانی پەیوەندی خێزانەكانیان بە داعشەوە لە خوێندن بێبەش دەكات، لە راپۆرتێكی تایبەتی رێكخراوەكە كە چوارشەممەی رابردوو بڵاویكردەوە هاتووە "بەپێی بەڵگەنامەیەك كە لە ئەیلولی 2018 دەرچووە و واژۆی گەورە بەرپرسانی وەزارەتی پەروەردەی لەسەرە رێگە بەو منداڵانە دەدرێت كە بەڵگەنامەی مەدەنییان پێ نییە ناویان لە قوتابخانەكان تۆمار بكرێت"، بەڵام بەرپرسان دڵنیابوون لەوەی كە ئەو منداڵانەی بەڵگەیان نییە هێشتا رێگریان لێدەكرێت لە ناوتۆماركردنیان لە قوتابخانە حكومییەكان مەگەر بە مەرج.

ئەو منداڵانەی لە نێوان ساڵانی 2014- 2017 لەژێر سایەی دەسەڵاتی داعش لەدایكبوون ئەو بەڵگەنامانەیان نییە كە بۆ ناوتۆماركردنیان لە قوتابخانە پێویستیانە و ناشتوانن بەدەستیبێنن.

لای خۆیەوە (لیما فەقێ) بەڕێوەبەری بەشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكوری ئەفەریقا بە نوێنەرایەتی رێكخراوی (هیومان رایتس وۆچ) وتی "بێبەشكردنی منداڵان لە خوێندن بەهۆی تاوانێكەوە كە خێزانەكانیان كردویانە جۆرێكە لە سزادانی بە كۆمەڵ، دەبێتە رێگر لەبەردەم هەر تەقەلایەكی حكومەت بۆ ریشەكێشكردنی بیری توندڕەوی چونكە ئەو منداڵانە دەخرێنە پەراوێزی كۆمەڵگە".

مەرجی قورس

 رێكخراوە لە زمان كارمەندێكی خۆیەوە كە رێكخەری بەرنامەیەكی پەروەردەییە لە نەینەوا، دەگێڕێتەوە كە بەرپرسانی وەزارەت پێیانڕاگەیاندون سەرەڕای بڕیاری وەزارەت كە لە ئەیلولی 2018 دەرچووە، لە سەرەتای كانونی دووەمی 2019 ئەو قوتابیانەی دەچنە قوتابخانە دەبێت خێزانەكانیان لە بەڕێوەبەریەتی پەروەردە بەڵێننامە پڕبكەنەوە كە بەر لە كۆتایی ساڵی خوێندن یان لە ماوەی 30 رۆژ بەڵگەنامەی منداڵەكە ئامادەبكەن.

دەركردنی زیاتر لە 10 هەزار منداڵ لە قوتابخانە

 لە لایەكی ترەوە بەڕێوەبەری قوتابخانەیەكی سەرەتایی لە موسڵ ئاشكرایكردووە، وەزارەت رێنمایی داوەتە قوتابخانەكان ئەو قوتابیانە لە قوتابخانە دەربكەن كە خێزانەكانیان بە بەڵێننامەكانیانەوە پابەند نەبوون، بەلای كەمەوە 1080 منداڵ كە لە تەمەنی خوێندندان لە خێوەتگەیەكی نزیك قوتابخانە دەژین، بەڵام 50 كەس لەو منداڵانە بەڵگەنامەی پێویستیان هەیە تا ناویان لە قوتابخانە تۆمار بكرێت.

بەڕێوەبەری قوتابخانەیەكی تر كە قوتابخانەكەی لە ناو خێوەتگەیەكە لە دووری 30 كیلۆمەتر لە باشووری موسڵ، وتویەتی: سەرەتا رێگەماندا بە سەرجەم منداڵانی خێوەتگەكە ناوی خۆیان لە قوتابخانە تۆمار بكەن، بەڵام لەگەڵ گەیشتنی رێنمایی نوێی وەزارەت زیاتر لە 100 منداڵ دەستبەرداری خوێندن بوون، چونكە خێزانەكانیان نەیاندەتوانی تێچووی رۆیشتن بۆ موسل دەستەبەر بكەن تا لەوێ بەڵێننامە پڕ بكەنەوە، یان بڕوایان وابوو پڕكردنەوەی بەڵێننامە هیچ سودێكی نابێت، چونكە ناتوانن لە ماوەی 30 رۆژ هیچ بەڵگەنامەیەك دەستبخەن.

لەو نێوەندەشدا چەندین منداڵ ناچار بوون دەست لە خوێندن هەڵگرن، لەناویاندا كچێكی تەمەن 13 ساڵ كە لە پۆلی شەشی سەرەتایی دەیخوێند لە مانگی كانونی دووەم ناچار وازی لە قوتابخانە هێنا، چونكە دایكی كچەکە بەڵگەنامەی مردنی باوكی كچەكەی لا نەبوو، كە بە وتەی دایكەكە، باوكی كچەكە پەیوەندی بە داعشەوە كردووە و مردووە، بۆیە ناتوانێت ناسنامە بۆ كچەكەی دەربێنێت.

داننانرێت بە بەڵگەنامەكانی داعشدا

 زۆرێك لەو خێزانانەی لە نێوان ساڵانی 2014- 2017 لە سایەی دەسەڵاتی داعش ژیاون پێویستیان بە بەلگەنامەیەكی مەدەنی یان زیاترە تا ناوی منداڵەكانیان لە قوتابخانە تۆمار بكەن. رێكخراوەكە چاوپێكەوتنی لەگەڵ چەندین خێزان كردووە كە تا ئێستا ناتوانن ناوی منداڵەكانیان لە قوتابخانە تۆمار بكەن، چونكە بەڵگەنامەی پێویستیان نییە، هاوكات حكومەتیش داننانێت بەو بەڵگەنامانەی لە سایەی داعش دەرچوون، هێزە عێراقییەكان دەستیانگرتووە بەسەر بەڵگەنامەی چەندین خێزان كاتی هەڵاتیان لە ناوچەکانی جەنگ یان كاتی گەیشتنیان بە خێوەتگەكان.

ئەو خێزانانەش كە لە كاتی دەسەڵاتی داعش لە نەخۆشخانەكان منداڵەكانیان لەدایكبوون، ناتوانن بەڵگەنامەی پێویست سەبارەت بە لەدایكبوونی منداڵەكان بەدەستبێنن، بە تایبەت ئەگەر باوكی منداڵەكە مردوو، زیندانی یان ونبوو بێت. دەسەڵاتدارانی عێراقیش داوای بەڵگەنامەی مردن یان تەڵاقدان لەو ئافرەتانە دەكەن تا پێناس بۆ خۆیان و منداڵەكانیان دەربێنن، كە زۆربەی جاریش ئەو ئافرەتانە ئەو بەڵگەنامانەیان نییە.

سەرچاوە: سایتی ئەلعەرەبییە



# داعش

زۆرترین خوێندراوە


Islamic Studies copyright 2017 © . All right reserved Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure