هەژموونی ئێران ڕیزەكانی حزبی ئیسلامیی عێراق لێك دەترازێنێ

15/12/2019

:: ئیدریس سیوەیلی

لە دوا كۆنفرانسی حزبی ئیسلامیی عێراقی بازەكە بەسەری ڕەشید عەزاوی نیشتەوە و بووە ئەمینداری گشتی، بەڵام ئەمە لە لایەن بەشێك لە سەركردە و كادرانی حزب نەك بە سەركەوتن دانەنرا، بەڵكوو بە شكستێكی مێژوویی ئەژماری دەكەن، ئەوان پێیان وایە ئەمینداری نوێ مەیلی بە لای ئێراندا هەیە و بەمەش چارەنووسی حزب لە بەردەم دوڕیانێكی مەترسیداردایە. هەر ئەمەش وای كرد زیاتر لە 450 ئەندامی حزب دەست لەكار بكێشنەوە كە 40 لەوانە لە ئاستی سەركردایەتین.

دكتۆر عەممار وەجیهـ سەرۆكی پێشووی ئەنجوومەنی شورای حزب و یەكێك لە سەركردە دەستلەكاركێشاوەكان، زانیارییەكانی بۆ ڕۆژنامەی ئاژانس پشتڕاست كردووەتەوە و وتویەتی ״دوو مانگ بەر لە كۆنفرانس جموجۆڵێكی ناوخۆیی هەبوو بۆ ئەنجامدانی چاكسازیی ڕیشەیی لە ناوخۆی حزب، بەڵام بە داخەوە هەندێك لە سەركردەكان دژی ئەمە بوون و بە تایبەت ڕەشید عەزاوی بانگەشەی دەكرد بۆ دواخستنی چاكسازی تا دوای هەڵبژاردنی ئەمینداری نوێ، بۆیە هەوڵی چاكسازی لە حزب لە بار برا.״

سەرەكیترین هۆكاری ناكۆكیی ئەم دواییەی ناو حزبی ئیسلامی پەیوەستە بە مەسەلەی پەیوەندیی ڕەشید عەزاوی بە ئێرانەوە، ناوبراو كە ئێستا ئەمینداری گشتیی حزبی ئیسلامیی عێراقە لە لایەن ژمارەیەكی زۆری سەركردە و ئەندامە دەستلەكاركێشاوەكانی حزب بەوە تۆمەتبار دەكرێت كە مەیلی بە لای ئێراندا هەیە و پەیوەندیی توندوتۆڵی بەو وڵاتەوە هەیە، د. عەممار لەو بارەوە بە ڕۆژنامەی ئاژانس-ی ڕاگەیاندووە ״یەكێك لە هۆكارەكانی دەستلەكاركێشانەوەمان پەیوەستە بە زیادەڕۆییكردن لە مەیلی پەیوەندی بە وڵاتێكی دراوسێوە لە لایەن ڕەشید عەزاوی، حزبی ئیسلامی پەیوەندیی باشی لەگەڵ سەرجەم وڵاتانی دراوسێ هەیە، خاوەن دونیابینی خۆیەتی، نامانەوێت ببینە داردەست و پاشكۆی هیچ وڵاتێك لەو ململانێیەی لە عێراقدا هەیە״. لە بەرامبەردا كەسایەتییەكی ئیسلامی، كە لە نزیكەوە ڕەشید عەزاوی دەناسێت و ماوەیەكیش پێكەوە كاری سیاسییان كردووە نەیویست ناوی بهێنرێت بۆ ״ئاژانس״ وتی: ״تۆمەتی نزیكی لە ئێران كە دەدرێتە پاڵ ڕەشید عەزاوی دوورە لە ڕاستییەوە، ئەو بە درێژایی تەمەنی دژی بیری شیعەگەری بووە، بەڵام عەزاوی بڕوای وایە كە ئێران وڵاتێكی كاریگەرە لەسەر عێراق، بۆیە باشترە حزبی ئیسلامیی عێراق پەیوەندیی لەگەڵ ئەو وڵاتە بەهێز بێت و لە بەرژەوەندیی پاراستنی سوننەكان بە كاری بێنێت، بەڵام نەیارانی عەزاوی دژی ئەو بیرۆكەیەن.״

عەزاوی پێشتر ئەندامی یەكگرتوو بووە

 ڕەشید عەزاوی ساڵی 1954 لە قەزای محاویل لە پارێزگای بابل لە دایك بووە، بەكالۆریۆسی لە كارگێڕیدا هەیە، ساڵی 1982 ئاوارەی ئێران دەبێت، لە شارۆچكەی پاوە هاوسەرگیری لەگەڵ كچێكی كوردی ئەو شارۆچكە دەكات و باوكی سێ كوڕ و دوو كچە، هەر لە ئێران ئاشنایەتیی لەگەل سەڵاحەدین محەمەد بەهادین و ناسری سوبحانی كە دوو هەڵسوڕاوی ئیخوان بوون لەو كاتەدا پەیدا دەكات، دوای ڕاگەیاندنی یەكگرتووی ئیسلامیی كوردستان لە 1994، عەزاوی بە فەڕمی دەبێتە ئەندامی ئەو حزبە و بەرپرسی بەشی پەیوەندییەكان لە نووسینگەی پەیوەندییەكانی یەكگرتوو لە تاران، لە كۆتایی نەوەدەكان ماوەیەك لە لایەن ئێرانەوە دەستبەسەر دەكرێت، دوای ڕووخاندنی بەعس دەگەڕێتەوە عێراق و بە تەزكییەی سەركردەكانی یەكگرتوو دەبێتە ئەندامی حزبی ئیسلامیی عێراق.

بەرپرسی پەیوەندی حزبی ئیسلامیی و ئێران

 دوای پەیوەندیكردنی بە حزبی ئیسلامیی عێراقەوە، عەزاوی لە نووسینگەی پەیوەندییەكانی ئەو حزبە كار دەكات و بەو پێیەی ماوەی زیاتر لە 20 ساڵ لە ئێران ژیاوە و زمانزانە و ئەزموونی لەگەڵ ئێرانییەكان هەیە، دەكرێتە بەرپرسی دۆسیەی پەیوەندیی حزبی ئیسلامی و ئێران، بە هۆی بزێوی و لێهاتوویی لە 2006 بووە ئەندامی مەكتەبی سیاسیی ئەو حزبە و تا بوونی بە ئەمینداری گشتی لە تشرینی یەكەمی 2019. هاوكات لە 2005 و 2010 بە ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق هەڵبژێردراوە، لە دوا هەڵبژاردنی ئەنجوومەنەكەشدا لە چوارچێوەی لیستی (هاوپەیمانیی نەسر) سەر بە حەیدەر عەبادی، بەشداریی هەڵبژاردنی كرد و بووەوە ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەران و لە لایەن نەیارانیەوە بەوە تۆمەتبار كرا كە ئێران هاوكاریی كردووە و پارەی بۆ خەرج كردووە تا لە هەڵبژاردن سەركەوێ، بەڵام ناوبراو ئەوەی ڕەت كردەوە و شیاوێتیی خۆی بە هۆكاری سەركەوتنی دەزانێت.

چارەنووسی حزبی ئیسلامی

 دۆخی ناوخۆی حزبی ئیسلامی بە جۆرێك شپرزەیە، ئەگەر چاكسازیی ڕیشەیی نەكرێت تووشی داڕمان دەبێت، ئەمە تێڕوانینی سەرۆكی پێشووی ئەنجوومەنی شورای ئەو حزبەیە كە بۆ ڕۆژنامەکە وتویەتی ״زۆربەی سەركردەكانی بەغدا، ئەنبار و دیالە كە بڕبڕەپشتی حزبی ئیسلامین دەستیان لە كار كێشاوەتەوە، دۆخی ناوخۆی حزب بە جۆرێك ئاڵۆزە بەرگەی لێكترازانیش ناگرێت، ئەگەر بە پەلە چاكسازیی ڕاستەقینە نەكرێت ئەوا حزب بە تەواوی دادەڕمێ، خۆپیشاندانەكانی ئێستای عێراقیش كاریگەریی ڕاستەوخۆی هەیە لەسەر ژیانی حزبایەتی لە عێراق، ئەگەر لە ئاست گۆڕانكارییەكاندا نەبین دەكەوینە پەراوێزەوە.״

جێی وەبیرهێنانەوەیە حزبی ئیسلامیی عێراقی دێرینترین حزبی ئیسلامیی سوننەكانە لە عێراق و ساڵی 1960 بە سەرۆكایەتیی نوعمان عەبدولڕەزاق سامەڕایی دامەزراوە، بە ڕووكاری ئیخوان موسلیمین و سوننەكان لە عێراق دادەنرێت، بەڵام دوای چەند مانگێك مۆڵەتی كاركردنی لێ وەرگیرایەوە و هەڵوەشایەوە، جارێكی تر لە 1991 بە سەرۆكایەتیی ئەیاد سامەڕایی دامەزرێنرایەوە، لە دوای ڕووخاندنی بەعس بەشداریی پڕۆسەی سیاسیی عێراقی كرد، بەڵام ڕۆژ لە دوای ڕۆژ پێگەی سیاسی و جەماوەریی ئەو حزبە لە ناو سوننەكان لە داكشاندایە.

# ئیسلامی سیاسی

زۆرترین خوێندراوە


Islamic Studies copyright 2017 © . All right reserved Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure