گۆڕانی چالاكییەكانی داعش لە رەمەزانی سەردەمی كۆرۆنا

02/06/2020

:: ئیدریس سیوەیلی

ن: محەمەد موختار قەندیل

ئەوكاتەی موسڵمانان روودەكەنە رۆژو، نوێژ و قورئان خوێندن لە مانگی رەمەزان، سەلەفی جیهادیی بە تایبەتیش داعش بانگەشەی توندوتیژی و كاری تیرۆرستی زیاتر دەكات، ئەوان دەیانەوێت ئەو مانگە بقۆزنەوە بۆ برەودان بە كاری خۆیان، ئەوان لە مانگی رەمەزانی 2014 خیلافەتەكەیان بە رابەرایەتی ئەبوبەكر بەغدادی راگەیاند، بۆیە رەمەزان جۆرێك لە یادی راگەیادنی خیلافەتەكەیان و دەیانەوێت هانی شوێنكەوتوانیان بدەن بۆ چالاكیی زیاتر.

 

 هەڕەشەی ساڵانە
لە هەفتەی یەكەمی رەمەزانی 2015 ئەبومحەمەد عەدنانی (2016 كوژرا) وتەبێژی داعش پەیامێكی لە ژێر ناوی (یا قومنا اجیبوا داعي الله) بڵاوكردەوە، لەو پەیامەدا عەدنانی داوای لە لایەنگرانی رێكخراوەكە كرد لە ناوچە جیاوازەكان لە مانگی رەمەزان هێرش بۆسەر نەیارانیان ئەنجام بدەن، ئەو وتی "باشترین كارێك بۆ نزیكبونەوە لە خوا جیهادە، پەلە بكەن و سوربن لەسەر هێرشبردن لەم مانگەدا كە مانگێكی پیرۆزە بۆ گیانبەخشین و شەهیدی".

دوای ساڵێك و لە رەمەزانی 2016 پەیامێكی تری بڵاوكردەوە و جارێكی تر داوای لە لایەنگرانی رێكخراوەكە كرد لە ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمەریكا و رۆژئاوا هێرش ئەنجام بدەن، ئەو وتی "بە ویستی خوا ئەم مانگە بكەنە مانگی بەڵا و نەگبەتی بۆ كافران لە هەموو شوێنێك، ئەم یانگەوازە بە تایبەت ئاراستەی لایەنگرانی خیلافەتە لە ئەوروپا و ئەمەریكا"، ناوبراو بە روونی رەمەزانی بە مانگی هێرش و جیهاد ناوبرد.

لە رەمەزانی 2017 ئەبوحەسەن موهاجیر (2019 كوژرا) وتەبێژی داعش و جێگرەوەی عەدنانی بەیاننامەیەكی دەركرد و داوای لە لایەنگران و موسڵمانان كرد لەو مانگەدا هێرش بۆسەر دوژمن ئەنجام بدەن، ئەو لە داواكاریەكەیدا تەنها رووی لە رۆژئاوا نەبوو، بەڵكو داوای لە موسڵمانان كرد لە تەواوی جیهان و وتی "بۆ برایانی عەقیدە و ئیمان لە ئەوروپا، ئەمەریكا، روسیا، ئوسترلیا و هەر شوێنێكی تر، شوێنپێی برایانتان لە سوریا، ئێران و فلیپین هەڵگرن و چالاكیی ئەنجام بدەن".

بە پێچەوانەی ساڵانی پێش خۆی، لە رەمەزانی 2018 داعش هیچ بەیاننامەیەكی فەڕمی دەرنەكرد داوا لە لایەنگرانی بكات كاری تیرۆرستی ئەنجام یدەن، بەڵام لە رەمەزانی 2019 بەغدادی بڵاوكراوەیەكی هەبوو لەژێر ناوی (لە میوانداری میری موسڵمانان) باسی لە بەردەوامی و مانەوەی رێكخراوەكە دەكرد، ستایشی چالاكیەكانی لە سریلانكا و سعودیە كرد و هانی لایەنگرانی دا بۆ بەردەوامی چالاكیی لە مانگی رەمەزان.

وەڵامدانەوەی ئەندامانی رێكخراوەكە

 بەگوێرەی سایتی (SITE Intelligence Group) داعش لە رەمەزانی 2016 لە 16 دەوڵەت 393 كردەوەی تیرۆرستی ئەنجامداوە ئەمە جگە لە سێ جار بە ئامانجگرتنی سعودیە، لە رەمەزانی 2017 لە 15 دەوڵەت  519 كردەوەی تیرۆرستی ئەنجام داوە، لە 2018 لە 19 دەوڵەت و ناوچەی جوگرافی 251 كردەوەی تیرۆرستی ئەنجام داوە. بە گوێرەی هەفتەنامەی (ئەلنەبەء)ی داعش كە لە ژمارە (181- 185) ئاماژەی پێدراوە لە 2019 رێكخراوە لە 15 دەوڵەت و ناوچەی جوگرافی 381 چالاكیی تیرۆرستی ئەنجام داوە. هەروەك لە ژمارەكانی (232- 235) هەمان گۆڤار ئاماژە بەوە دراوە لە رەمەزانی 2020 داعش لە 15 وڵات و ناوچەی جوگرافی 374 كردەوەی تیرۆرستی ئەنجام داوە. هەر بە گوێرەی داتاكان لە مانگی رەمەزانی (2016- 2020) داعش لە 33 وڵات چالاكیی هەبووە كە لە 8 وڵاتیان بە بەردەوامی هەیبووە ئەوانیش: عێراق، سوریا، ئەفغانسان، میسر، پاكستان، فلیپین، سۆماڵ و یەمەن.

(چالاكییەكانی داعش لە رەمەزانی 2016-2020)



وێڕای جەختكردنەوەی زۆری رێكخراوەكە لەسەر ئەنجامدانی كاری تیرۆرستی لە وڵاتانی رۆژئاوا، بەڵام لە نێوان رەمەزانی (2016- 2020) تەنها توانیویەتی 9 كردەوەی تیرۆرستی ئەنجام بدات ئەوانیش لە: ئەمەریكا، فەڕەنسا، بەریتانیا، روسیا، ئوسترالیا و بەلجیكا، كە زۆرینەكەی لە ساڵی 2018 بوو لەوانە دوان لە روسیا، یەكێك لە فەڕەنسا و یەكێكیش لە بەلجیكا، لە كاتێكدا لە 2019 نەیتوانی لە هیچ وڵاتێكی رۆژئاوا چالاكی ئەنجام بدات.

گۆڕانكارییەكانی رەمەزانی 2020

 لە سێ وڵاتی ئەفەریقا (چاد، موزەنبیق و مالی) كە داعش لە رەمەزانەكانی پێشر چالاكیی نەبوو، ئەمساڵ چالاكیی هەیە، ئەمەش لە چوارچێوەی دووبارە دەركەوتنەوە و دەستگرتن بەسەر چەند ناوچەیەك لە كیشوەری ئەفەریقا بە تایبەتیش لە نەیجیریا كە لە رەمەزانی ئەمساڵ بەراورد بە رەمەزانی 2019 چالاكیی داعش بە رێژەی (62.1%) زیادیكردووە.

لە عێراقیش چالاكییەكانی داعش بە رێژەی (58.8%) زیادیكردووە لە كاتێكدا لە رەمەزانی 2019 ژمارەی چالاكییەكانی داعش لە عێراق (133) بوو، لە رەمەزانی 2020 هەڵكشاوە بۆ (226)، بەڵام لە سوریا بە رێژەی (50%) كەمیكردووە و رەمەزانی 2019 ژمارەی چالاكییەكانی لەو وڵاتە (126) بوو بەڵام لەمساڵدا هاتەخوار بۆ (63) چالاكیی. هەرچەندە رێكخراوەكە لە سوریا و عێراق تێكەڵی دانیشتوانی ناوچەكە بووە و بەهۆی بڵاوبوونەوەی كۆرۆنا ئەگەری لاوازبوونی چالاكیی هەبوو، بەڵام بە پێچەوانەوە ئەمە لە عێراق رووینەدا و تەنها لە سوریا چالاكییەكانی كەمیكردووە، سەبارەت بە عێراق لە كاتی تەنگژە رێكخراوەكە چالاكیی زۆرتری ئەنجامداوە و سودی لە دۆخی نائاسایی وەرگرتووە تا پێگەی خۆی بەهێزتر بكات، لەسەروبەندی خۆپیشاندانەكانی تشرینی یەكەمی ساڵی رابردوو لە عێراق، داعش خوازیاری بەهێزكردنەوەی خۆی و چالاكی نواندنی زۆرتر بوو، بە سەرنجدان لە چالاكییەكانی رێكخراوەكە كە لە هەفتەنامەی (ئەلنەبەء) بڵاویدەكاتەوە لە سێ مانگی كۆتایی ساڵی رابردو (تشرینی یەكەم، تشرینی دووەم و كانونی یەكەم) كە خۆپیشاندان لە عێراق لە ئاستێكی بەرفراوان بەڕێوەدەچوو، چالاكیی رێكخراوەكە بەشێوەیەكی بەرچاو رووی لە هەڵكشان كردووە كە ژمارەیان (60، 90، 144) چالاكیی بووە بە دوای یەكدا لەو سێ مانگە.

بەڵام لە ماگی كانونی دووەمی 2020 كەمیكردووە، لە شوباتی 2020 كە یەكەم تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە عێراق تۆماركراوە جارێكی تر تا دەگاتە مانگی نیسان چالاكییەكانی رووی لە هەڵكشان كردووە بەم شێوەیە لەو سێ مانگە (75، 102، 148).

بە سەرنجدان لە چالاكییەكانی داعش لە رەمەزانی ئەمساڵ، تێبینی ئەوەدەكرێت رێكخراوەكە بە پلەی یەكەم چاوی لەسەر چەند وڵاتێكی رۆژئاوای كیشوەری ئەفەریقایە، هاوكات دەیهەوێت جارێكی تر پێگەی خۆی لە عێراق بەهێزبكات و ناڕەزاییەتیەكان، بڵاوبوونەوەی كۆرۆنا و ململانێی تایەقی بقۆزێتەوە بۆ ئەو مەبەستە.

سەرچاوە: ئەلمیسبار


# داعش

زۆرترین خوێندراوە


Islamic Studies copyright 2017 © . All right reserved Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure