شۆڕشى داهاتووى ئاو

20/06/2018

:: بێ نوسەر ناوه‌ندی كوردستان بۆ توێژینه‌وه‌ له‌ململانێ و قه‌یرانه‌كان
سه‌رچاوه‌: ساسه‌پۆست 

تاوه‌كو ئێستا په‌نگخواردنه‌وه‌ى گه‌رما سووره‌ له‌سه‌ر دروستكردنى كاریگه‌ریى نه‌رێنى به‌بێ ئه‌وه‌ى چاوه‌ڕوانى مرۆڤ بكات رێوشوێنى راسته‌قینه‌ بۆ رێگریكردن له‌ تێكچوونى دۆخى گۆى زه‌وى و گۆڕانكارییه‌ سه‌خته‌كانى كه‌شوهه‌وا بگرنه‌به‌ر. 
شیكارییه‌كى زانستیى نوێ ده‌ریخستووه‌ زه‌ریاكانى سه‌ر زه‌وى به‌خێراییه‌ك به‌رزده‌بنه‌وه‌ كه‌ نزیكه‌ى سێ هێنده‌ى خێرایى به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى ئاوى زه‌ریاكانه‌ له‌ ته‌واوى سه‌ده‌ى بیستدا، ئه‌م شیكارییه‌ش یه‌كێكه‌ له‌ ئاماژه‌ هه‌ره‌ مه‌ترسیداره‌كانى په‌یوه‌ست به‌ بیرۆكه‌ى به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى ئاوى ده‌ریاكان و بگره‌ خێرابوونى پرۆسه‌ى ئه‌و به‌رزبوونه‌وه‌یه‌ زیاتر له‌وه‌ى راهاتووین له‌سه‌رى. 
خێرابوونێكى به‌هێز و مه‌ترسیدار 
"سۆنك دان جیندرۆف" توێژه‌ر له‌ زانكۆى شیگن له‌ ئه‌ڵمانیا، ئه‌و كه‌سه‌ى له‌پاڵ زانایانى چه‌ند دامه‌زراوه‌یه‌كى دیكه‌ له‌ ئیسپانیا و فه‌ره‌نسا و نه‌رویج و هۆڵه‌ندا سه‌رۆكارى ئه‌م توێژینه‌وه‌ زانستییه‌ گرنگه‌ى كردووه‌، ده‌ڵێت " ئاستى رووى ده‌ریا به‌خێراییه‌كى به‌هێز به‌رزده‌بێته‌وه‌، زیاتر له‌و باوه‌ڕه‌ى كه‌ پێشتر هه‌بوو" ، توێژینه‌وه‌ نوێیه‌كه‌ش له‌وه‌دا كورت ده‌بێته‌وه‌ كه‌ پێش ساڵى 1990 زه‌ریاكان به‌تێكڕاى 1.1ملم له‌ ساڵێكدا به‌رزبۆته‌وه‌، به‌ڵام له‌ ساڵى 1993ه‌وه‌ تاوه‌كو ساڵى 2012 تێكڕاى به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاوى زه‌ریاكان 3.1ملم بووه‌. 
هه‌روه‌ها "دان جیندرۆف" ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌: هۆكارى به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى رووى ده‌ریا له‌ زۆربه‌ى كاته‌كانى سه‌ده‌ى بیستدا په‌یوه‌ندیى به‌ توانه‌وه‌ى رووباره‌ سه‌هۆڵییه‌كانه‌وه‌ هه‌بووه‌، جگه‌ له‌ هه‌ڵكشانى ئاوى ده‌ریاكان به‌هۆى به‌رزبوونه‌وه‌ى پله‌كانى گه‌رماوه‌، به‌ڵام به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى رووى ده‌ریا له‌ سه‌ده‌ى بیست و یه‌كدا – سه‌ربارى هۆكاره‌كانى پێشووتر – به‌شێوه‌یه‌كى سه‌ره‌كیى په‌یوه‌ندیى به‌ پلێته‌ سه‌هۆڵییه‌كانى گرینلاند و ئانتاركتیكا (جه‌مسه‌رى باشوور)ه‌وه‌ هه‌یه‌، كه‌ به‌شێوه‌یه‌كى خێراتر له‌ رابردوو ده‌توێنه‌وه‌. 
له‌لایه‌كى دیكه‌شه‌وه‌ " دان جیندرۆف" ده‌ڵێت: به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى رووى ده‌ریا له‌ئێستادا سێ هێنده‌ى ساڵى 1990ه‌. 
دیراسه‌كردنى تێكڕاى گۆڕانى ئاستى رووى ده‌ریا ئاڵۆزه‌، ئه‌ویش به‌هۆى ئه‌و راستییه‌ى كه‌ زاناكان ته‌نها تۆمارێكى به‌دواداچوونى وردیان له‌به‌رده‌سته‌، كه‌ له‌ڕێگاى مانگه‌ ده‌ستكرده‌كانى سه‌ره‌تاى ساڵانى نه‌وه‌ده‌كانه‌وه‌ پێى گه‌یشتوون، له‌پێش ئه‌وه‌شدا، تۆماره‌كان پشتیان به‌ پێوانه‌ى هه‌ڵكشانى ده‌ریاكان له‌ ناوچه‌ى جیاجیاكانى جیهاندا به‌ستووه‌. 
به‌ڵام به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى رووى ده‌ریا له‌ ناوچه‌ جیاجیاكاندا به‌هۆى به‌رزبوونه‌وه‌ و نقوومبوونى زه‌وى و كاریگه‌رییه‌ لاوه‌كییه‌ به‌رفراوانه‌كانى سه‌ر ئاوى جیهان و فاكته‌ره‌ ناوخۆییه‌كانى دیكه‌وه‌، جیاوازییه‌كى زۆرى تێدایه‌، هه‌ربۆیه‌ زاناكان له‌پێناو به‌ده‌ستهێنانى درێژترین تۆمار له‌نێوان زانیاریى مانگه‌ ده‌ستكرده‌كان و سه‌رچاوه‌ كۆنه‌كاندا تێكۆشاون. 
ئه‌مه‌ تاكه‌ توێژینه‌وه‌ نییه‌
ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌، كه‌ له‌ گۆڤارى وه‌قائیعى ئه‌كادیمیاى نیشتمانى بۆ زانست بڵاوكراوه‌ته‌وه‌، تاكه‌ توێژینه‌وه‌ نییه‌ كه‌ ده‌ریخستبێت تێكڕاى به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى رووى ده‌ریا له‌ هه‌ڵكشاندایه‌، به‌ڵام جیاوازییه‌كه‌ له‌وه‌دایه‌ كه‌ تێكڕاى به‌رزبوونه‌وه‌كه‌ له‌م توێژینه‌وه‌یه‌دا زیاتره‌ له‌ توێژینه‌وه‌كانى پێشووتر. 
توێژینه‌وه‌كه‌ش هه‌وڵده‌دات له‌ڕێگاى هه‌مواركردنه‌وه‌ى ده‌رئه‌نجامه‌كانى پێوانه‌ى هه‌ڵكشانى ناوخۆییه‌وه‌ تاووتوێى ئه‌و جیاوازییه‌ بكات، ئه‌ویش به‌ تێگه‌یشتن له‌و فاكته‌رانه‌ى كاریگه‌ریى ده‌كه‌نه‌ سه‌ر به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى رووى ده‌ریا له‌ ناوچه‌یه‌كى دیاریكراودا و پاشان پێشبینیكردن بۆ ناوچه‌ جۆراوجۆره‌كان به‌شێوه‌یه‌كى جیاواز له‌ شیكاریى كۆتاییدا. 
به‌وشێوه‌یه‌ش ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ تێكڕاى به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى رووى ده‌ریا له‌ ساڵى 1900ه‌وه‌ تاوه‌كو ساڵى 1990 تاڕاده‌یه‌ك كه‌م بووه‌، به‌ڵام له‌ قۆناغه‌كانى دواتردا زۆر زیاتر بووه‌. "رۆبه‌رت كۆب"یش، كه‌ توێژه‌رى بوارى ئاستى رووى ده‌ریایه‌ له‌ زانكۆى رۆتگه‌رز و له‌ چه‌ندین توێژینه‌وه‌دا ئاماژه‌ى به‌ به‌رزبوونه‌وه‌ى خێراى ئاستى رووى ده‌ریا داوه‌، له‌ په‌یامێكى ئه‌لیكترۆنیدا بۆ رۆژنامه‌ى واشنتۆن پۆست ئه‌م توێژینه‌وه‌ نوێیه‌ به‌ "شیكارییه‌كى جوان" ناوزه‌ند ده‌كات. 
"كۆب" ده‌ڵێت: خه‌مڵاندنى كۆتاییان بۆ به‌رزبوونه‌وه‌ى رووى ده‌ریا له‌ سه‌ده‌ى بیستدا (به‌تایبه‌ت پێش ساڵى 1990) به‌ته‌واوه‌تى یه‌كده‌گرێته‌وه‌ له‌گه‌ڵ ده‌رئه‌نجامى ئه‌و دوو شیكارییه‌ جیاوازه‌ى له‌ ساڵى 2015 له‌ توێژینه‌وه‌كه‌یدا پێشكه‌شى كردووه‌. 
توێژینه‌وه‌كه‌شى له‌وه‌دا كورت ده‌بێته‌وه‌ كه‌ له‌ماوه‌ى ساڵانى 1901 – 1990 ئاستى رووى ده‌ریا به‌تێكڕاى 1.2ملم له‌ ساڵێكدا به‌رزبۆته‌وه‌، كه‌ ئه‌وه‌ش زۆر له‌ ده‌رئه‌نجامى توێژینه‌وه‌ نوێیه‌كه‌وه‌ نزیكه‌. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا دوو توێژه‌رى دیكه‌ به‌ رێژه‌ى 1.6 بۆ 1.9ملم گه‌یشتوون، كه‌ ئه‌م جیاوازییه‌ش زۆر گرنگه‌، چونكه‌ تا به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى رووى ده‌ریاى له‌ سه‌ده‌ى بیستدا زیاتر بێت، ئه‌وا جیاوازییه‌كه‌ى له‌گه‌ڵ ئێستادا كه‌متر ده‌بێته‌وه‌، به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه‌.  
زه‌ریاكان تووشى هه‌ڵاوسان ده‌بن 
له‌ توێژینه‌وه‌یه‌كى دیكه‌ى تایبه‌ت به‌ ئاژانسى "ناسا"ـى ئه‌مریكیدا، باس له‌وه‌ كراوه‌ كه‌ بابه‌ته‌كه‌ به‌ته‌نها په‌یوه‌ست نییه‌ به‌ توانه‌وه‌ى پلێته‌ سه‌هۆڵییه‌كان و رۆچوونیان بۆ نێو زه‌ریاكان، به‌ڵكو خودى زه‌ریاكان تووشى هه‌ڵاوسان بوون، له‌به‌رئه‌وه‌ى ئاوى گه‌رم له‌گه‌ڵ به‌رزبوونه‌وه‌ى پله‌كانى گه‌رمادا هه‌ڵده‌كشێت. 
ئێمه‌ ئه‌وه‌ ده‌زانین كه‌ به‌پێى ئاژانسى "ناسا" بێت له‌ئێستادا ده‌ریاكان به‌تێكڕاى 3.5ملم له‌ ساڵێكدا به‌رزده‌بنه‌وه‌، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا زاناكان له‌مێژه‌ پێشبینى ئه‌وه‌یان كردووه‌ كه‌ چیرۆكه‌كه‌ له‌وه‌ خراپتر بێت، به‌وپێیه‌ى پێشبینییه‌كان ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ نابێت ده‌ریاكان به‌ته‌نها به‌رزببنه‌وه‌، به‌ڵكو ده‌بێت به‌رزبوونه‌وه‌كه‌ خێراش بێت، واتا ده‌بێت تێكڕاى ساڵانه‌ى به‌رزبوونه‌وه‌كه‌ زیاد بكات، چونكه‌ پلێته‌ سه‌هۆڵییه‌كانى گرینلاند و جه‌مسه‌رى باشوور ده‌بێت پارچه‌ى زیاتریان لێ ببێته‌وه‌ و پله‌ى گه‌رماى زه‌ریاكانیش به‌رزببێته‌وه‌، ئه‌مه‌ش هه‌ر ئه‌و راستیه‌یه‌ كه‌ توێژینه‌وه‌كانى پێشوو پێى گه‌یشتوون. 
لێره‌شدا كێشه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ زاناكان خێراییه‌كى ناڕوونى ئاستى رووى ده‌ریایان له‌و تۆماره‌دا به‌دى نه‌كردووه‌ كه‌ له‌ڕێگاى مانگى ده‌ستكردى "تۆپیكس/پۆسیدۆن"ه‌وه‌ ده‌ستیان كه‌وتووه‌، ئه‌و مانگه‌ ده‌ستكرده‌ى له‌ كۆتاییه‌كانى ساڵى 1992 ده‌ستى به‌ كاركردن كردووه‌ و ئامێرێكى پێوه‌رى به‌رزیى ئاوى له‌سه‌ر جێگیركراوه‌، به‌جۆرێك كه‌ پێوانه‌یه‌كى وردى ئاستى رووى ده‌ریا له‌ جیهاندا تۆمار ده‌كات و له‌وكاته‌شه‌وه‌ مانگه‌ ده‌ستكرده‌كانى دیكه‌ سه‌ركه‌وتوو بوون له‌وه‌ى پێوانه‌ى هاوشێوه‌ ده‌سته‌به‌ر بكه‌ن. 
ئاینده‌یه‌كى قورستر
به‌شێوه‌یه‌كى گشتى و سه‌ربارى جیاوازیى نێوان توێژینه‌وه‌ جۆراوجۆره‌كان - كه‌ زۆربه‌یان ئاماژه‌ به‌ خێرابوونى به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى رووى ده‌ریا ده‌كه‌ن به‌ڵام له‌ڕووى ژماره‌وه‌ جیاوازییان هه‌یه‌ - توێژینه‌وه‌كان باس له‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ زاناكان له‌سه‌ر وێنه‌ گه‌وره‌كه‌ هاوڕان، به‌ڵام هێشتا گفتوگۆ له‌باره‌ى ورده‌كارییه‌كانیه‌وه‌ ده‌كه‌ن. 
دواجار به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى رووى ده‌ریاش ده‌رئه‌نجامێكى پێشبینیكراوى په‌نگخواردنى گه‌رمایه‌ له‌ جیهاندا، بۆیه‌ به‌پێى "دان جیندرۆف" بێت پێشبینى ده‌كرێت 5 – 15ملم له‌ ساڵێكدا به‌رزببێته‌وه‌. 
هه‌رچى "رۆبه‌رت كۆب"یشه‌، باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ له‌ پێنج ساڵى رابردوودا، هه‌ندێك ئاماژه‌ى په‌یوه‌ست به‌ به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى رووى ده‌ریا له‌ئارادابوون كه‌ ده‌كرێت به‌رزتربێت له‌و تێكڕا ساڵانه‌یه‌ى زاناكان پێى گه‌یشتوون و له‌ماوه‌ى ساڵانى 1993 – 2012دا 3.1ملم بووه‌. هاوكات هۆشداریش ده‌دات له‌وه‌ى ره‌نگه‌ تۆماركردنى ئه‌و رێژه‌ به‌رزانه‌ له‌ماوه‌یه‌كى كورتدا هه‌ندێك جیاوازیى سروشتیشى تێدا بێت، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌و به‌رزبوونه‌وه‌ خێرایه‌ى ئاستى رووى ده‌ریا كه‌ له‌ئه‌نجامى هه‌ڵسوكه‌وتى مرۆڤه‌وه‌ هاتۆته‌ ئاراوه‌. 
كۆنترۆڵكردنى تێكڕاى به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى رووى ده‌ریا به‌شێوه‌یه‌كى یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ پشت به‌ راده‌ى خێرایى بڵاوبوونه‌وه‌ى گازه‌ گه‌رمه‌كان به‌سه‌رانسه‌رى جیهاندا ده‌به‌ستێت له‌ ساڵانى ئاینده‌دا، كه‌ ئه‌وه‌ش واده‌كات ته‌واوى دید و بۆچوونه‌كان په‌یوه‌ست بن به‌وه‌ى ئاخۆ هاوشێوه‌ى ده‌وڵه‌تانى دیكه‌ى جیهان ئه‌مریكاش رێز له‌ رێككه‌وتنى كه‌شوهه‌واى پاریس ده‌گرێت؟ 
لاى خۆیشیه‌وه‌ "دان جیندرۆف" ده‌ڵێت: له‌ سه‌ده‌ى ئاینده‌دا ئاستى رووى ده‌ریا به‌رده‌وام ده‌بێت له‌ به‌رزبوونه‌وه‌، جا له‌گه‌ڵیدا بگونجێین یاخود نا، به‌ڵام پێم وایه‌ لانى كه‌م ده‌توانین رێگا له‌ به‌شێك له‌و به‌رزبوونه‌وه‌یه‌ بگرین. به‌دڵنیاییه‌وه‌ ئاستى رووى زه‌ریاكانیش به‌رز ده‌بێته‌وه‌، لێره‌شدا پرسیاره‌كه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ به‌هاى تێكڕاى ئه‌و به‌رزبوونه‌وه‌یه‌وه‌، كه‌ ئه‌وه‌ش پشت به‌ ئێمه‌ى مرۆڤ ده‌به‌ستێت". 
مه‌ترسییه‌كى به‌رده‌وام 
زاناكان ده‌ڵێن: ئاستى رووى ده‌ریا به‌ڕاده‌یه‌كى بێ وێنه‌ به‌رزده‌بێته‌وه‌، به‌وپێیه‌ى توێژینه‌وه‌یه‌كى نوێ ده‌ریخستووه‌ كه‌ ساڵى 2040 زیاتر له‌ 90%ـى ناوچه‌ كه‌ناراوه‌كانى جیهان ئاستى رووى ده‌ریا تیایاندا به‌ڕێژه‌ى زیاتر له‌ 20سم به‌رزده‌بێته‌وه‌، هه‌ندێك ناوچه‌ى وه‌ك ویلایه‌ته‌كانى خۆرهه‌ڵاتى ئه‌مریكاش به‌شێوه‌یه‌كى زیاتر كاریگه‌رییان تێده‌كرێت گه‌ر ئاستى رووى ده‌ریا تیایاندا نزیكه‌ى 30سم به‌رزببێته‌وه‌. 
هاوكات ئه‌و توێژینه‌وه‌یه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ له‌ ساڵى 2100دا ئاستى رووى ده‌ریا له‌ شارێكى وه‌ك نیویۆركدا به‌ڕێژه‌ى 106 – 223سم به‌رزده‌بێته‌وه‌، ره‌نگه‌ ده‌رئه‌نجامه‌كانى حاڵه‌تێكى له‌وشێوه‌یه‌ش پڕ به‌ماناى وشه‌ كاره‌ساتبار بێت، له‌به‌رئه‌وه‌ى ده‌بێته‌ هۆى ئاواره‌بوونى ملیۆنه‌ها كه‌س. 
هه‌ندێك له‌ توێژینه‌وه‌كانى په‌یوه‌ست به‌ كه‌شوهه‌واش پێشبینى ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ له‌ ساڵى 2040دا ئاستى پله‌كانى گه‌رما له‌ جیهاندا به‌ڕیژه‌ى دوو پله‌ له‌چاو ئه‌و ئاسته‌دا به‌رزببێته‌وه‌ كه‌ قۆناغى پێش شۆڕشى پیشه‌سازى تیایدا بووه‌، هه‌روه‌ها پێشبینى ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ له‌ كۆتایى سه‌ده‌ى بیست و یه‌كدا ئاستى پله‌كانى گه‌رما له‌ جیهاندا به‌ڕێژه‌ى پێنج پله‌ به‌رزببێته‌وه‌، ئه‌مه‌ش له‌كاتێكدا كه‌ رێككه‌وتنى كه‌شوهه‌واى پاریس هه‌وڵده‌دات ئاستى پله‌كانى گه‌رماى جیهان زۆر كه‌متر له‌ دوو پله‌ بهێڵێته‌وه‌، له‌سه‌ره‌تاى مانگى تشرینى دووه‌مى 2017شدا نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان هۆشداریدا له‌وه‌ى – ته‌نانه‌ت له‌سایه‌ى ئه‌و رێككه‌وتنه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌شه‌وه‌ - ئه‌گه‌رى هه‌یه‌ له‌ ساڵى 2030دا ئاستى پله‌كانى گه‌رما نزیكه‌ى سێ پله‌ به‌رزببێته‌وه‌. 
به‌رزبوونه‌وه‌ى پله‌كانى گه‌رماش به‌و مانایه‌ دێت كه‌ ئاستى رووى ده‌ریاش له‌ جیهاندا به‌رزده‌بێته‌وه‌، ئه‌ویش له‌ئه‌نجامى توانه‌وه‌ى رووباره‌ سه‌هۆڵینه‌كان و رووپۆشى سه‌هۆڵینى گۆى زه‌وى. ئه‌وه‌شى جێگاى مه‌ترسییه‌، ئه‌وه‌یه‌ گه‌ر ته‌نانه‌ت بتوانین رێگرى له‌ به‌رزبوونه‌وه‌ى پله‌كانى گه‌رماش بكه‌ین، ئه‌وا ره‌نگه‌ ئاستى رووى ده‌ریا بۆ چه‌ندین سه‌ده‌ دواتریش به‌رده‌وام بێت له‌ به‌رزبوونه‌وه‌، هه‌ربۆیه‌ پرسیارى "ئاستى رووى ده‌ریا له‌كوێ، كه‌ى و چه‌ند به‌رزده‌بێته‌وه‌؟" هه‌م ده‌بێته‌ گرفت له‌به‌رده‌م زانایاندا، هه‌میش ده‌بێته‌ كلیلێكى گرنگ بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ مه‌ترسییه‌ چاوه‌ڕوانكراوه‌كاندا. 
له‌م تویژینه‌وه‌ نوێیه‌دا، زانایان به‌ڕابه‌رایه‌تى "سڤیتلانا یاڤریڤا" پێشبینى ئه‌وه‌یان كردووه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ به‌رزبوونه‌وه‌ى پله‌كانى گه‌رما به‌ڕێژه‌ى دوو یاخود چوار یان پێنج پله‌ى سه‌دى، ئه‌گه‌رى هه‌یه‌ ئاستى رووى ده‌ریاش به‌رزببێته‌وه‌، هه‌روه‌ها توێژه‌ران وایان داناوه‌ كه‌ به‌كۆتاییهاتنى سه‌ده‌ى بیست و یه‌ك، 136 شارى گه‌وره‌ى كه‌نار ده‌ریا – به‌ نیویۆرك و نیوئۆرلیانزیشه‌وه‌ – ئاستى ئاو تیایاندا نزیكه‌ى 91سم و بگره‌ به‌ڕێژه‌ى دوو مه‌تر به‌رزببێته‌وه‌، كه‌ ئه‌وه‌ش به‌ماناى ئاواره‌بوونى زیاتر له‌ یه‌ك ملیۆن كه‌س له‌ نیویۆرك و ملیۆنێكى دیكه‌ش له‌ نیوئۆرلیانز دێت. 
ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ ئه‌گه‌رى ئاواره‌بوونى نزیكه‌ى 2.5 ملیۆن كه‌س له‌ شارى "مه‌یامى" ئه‌مریكا و 2.1 ملیۆن له‌ شارى "كوانگجۆ"ـى چین و 1.8 ملیۆنى كه‌سى دیكه‌ له‌ شارى "مۆمباى" هیندستان، هه‌روه‌ها زیانگه‌یشتنێكى گه‌وره‌ به‌ هه‌ندێك ده‌وڵه‌تى نزمتر له‌ئاستى رووى ده‌ریا، وه‌ك: به‌نگلادش و ڤێتنام. 

زۆرترین خوێندراوە


political studies copyright 2017 © . All right reserved Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure